Wat kost stress?
Stress heeft een belangrijke impact op het organisatiegebeuren. Stressklachten kunnen leiden tot sociale conflicten in de onderneming. Stress is niet alleen belangrijk vanuit het oogpunt van het individu als werknemer of vanuit de organisatie, het is ook een algemeen maatschappelijk vraagstuk. Een wet moet de risico-analyse in bedrijven bevorderen. Deze risico-analyse omvat ook de stressproblematiek en de mentale belasting. Een doelgerichte aanpak en preventie wordt gestimuleerd.
De kost van stress kan enorm oplopen voor de bedrijven. Men merkt ook op dat moderne en flexibele bedrijven behoefte hebben aan de meer sensibele en stressgevoelige medewerkers omwille van hun meerwaarde in welbepaalde situaties. Er ontstaat dan behoefte om aan technieken om deze stressgevoelige medewerkers beter te leren omgaan met spanningen.
In een aantal gevallen leidt stress tot vrij langdurige ziekte en absenteïsme. De betrokkene zelf torst hier in eerste instantie de zwaarste lasten in de vorm van menselijk leed, loonderving en medische kosten. Onzekerheid over de toekomst en het moeilijk hanteerbare klachtenpatroon van de gestresseerde met angst, slapeloosheid en soms zelfs depressie wegen ongetwijfeld ook op de gezinsleden. Stress verbergt zich dikwijls in een onherkenbaar klachtenpatroon en gaat sluipend te werk over een periode van jaren. Klachten zoals rugpijn, hartkloppingen, vergeetachtigheid, interesseverlies of slaapstoornissen kunnen gewoon betekenen dat een persoon onder stress staat.
Stress bezwaart echter ook de bedrijven. Behalve organisatorische problemen te wijten aan absenteïsme, zijn er directe financiële kosten, zoals de tegemoetkoming in het gewaarborgd loon en gebrek aan efficiëntie en disfunctioneren van de gestresseerde. Doordat gestresseerde werknemers ondermaats renderen zijn bedrijven verplicht een dure overcapaciteit te onderhouden en meer personen in dienst te nemen. Werknemers die onder stress bezwijken zijn slechts het topje van de ijsberg van het productiviteitsverlies. Ze vormen al lang een belangrijke kost vooraleer ze ziek worden. Dit laatste fenomeen noemt men presenteïsme.
Tenslotte draagt ook de gemeenschap bij in de kosten van stress in de vorm van uitkeringen en uitgaven voor gezondheidszorgen.
In Nederland verdubbelde in 20 jaar tijd de verzuimduur wegens psychische ziekten en stress van gemiddeld anderhalve maand tot ruim twee en een halve maand (Schröer, 1993). De gegevens suggereren dat er niet zozeer een toename is van het aantal gevallen van overspanning, maar wel een verlenging van de duur van de aandoening, een langere behandelingsduur en een afname van de kans op reïntegratie in de werkomgeving.
Voor België ontbreekt het meest rudimentaire cijfermateriaal. We deden een raming van de kostprijs van het absenteïsme ten gevolge van stress. Afgezien van het gewaarborgd loon wordt deze kost geraamd 1 miljard euro per jaar (Swinnen, Moors en Govaert, Stress en Absenteïsme, 1994).
|
Rang
|
Stoornis |
%
|
| (1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
(7)
(8)
(9)
(10)
(11)
(12)
(13)
(14)
(15)
(16
|
Stoornissen van het bewegingsapparaatOngevallenInfectieziektenStress
Gynaecologie en urologie
Heelkundig ingrijpen
Psychiatrische aandoeningen
Ziekten van hart en bloedvaten
Ziekten van het spijsverteringsapparaat
Kanker
Neurologische afwijkingen
Ziekten van de ademhalingswegen
Verslavingsproblemen
Hormonale stoornissen
Afwijkingen van de zintuigen
Huidziekten |
27,58
27,58
16,95
15,56
10,31
6,64
6,56
5,23
3,36
3,28
1,95
1,80
1,41
1,33
1.25
0,39
0,39
|
Tabel : De procentuele verdeling van de diagnosecategorieën die oorzaak zijn van langdurige werkonbekwaamheid bij een steekproef van 1280 patiënten
De stoornissen van het bewegingsapparaat vormen de belangrijkste oorzaak van het ziekteverzuim (27,58 %). Die categorie omvat reumatische aandoeningen, artrose, jicht, discushernia, mechanische klachten van de wervelzuil, nek- en lage rugpijn. Bij de diagnose van lage rugpijn is het moeilijk een onderscheid te maken tussen rugpijn veroorzaakt door echte fysieke afwijkingen en meer functionele hinder veroorzaakt door spanning en stress. Wij hebben echter bij twijfel steeds weer het strengste criterium gehanteerd en die gevallen ondergebracht bij de categorie rugklachten.
De tweede belangrijkste oorzaak zijn de ongevallen (16,95 %): werkongevallen, verkeersongevallen, privé-ongevallen, sportongevallen…
Verslavingsproblemen maken 1,33 % van de gevallen uit. Het gaat om alcohol, drugs en medicatie.
De ander diagnosecategorieën vergen minder toelichting. Het zijn infectie-ziekten (11,56%), gynaecologie en urologie (6,64 %), heelkundige ingrepen (6,56 %), ziekten van hart en bloedvaten (3,36 %), ziekten van het spijsverteringsapparaat (3,28 %), kanker (1,95 %), neurologische afwijkingen (bv. epilepsie) (1,8 %), ziekten van de ademhalingswegen (1,41 %), hormonale stoornissen (1,25 %), afwijkingen van de zintuigen (0,39 %) en huidziekten (0,39%).
Onder psychiatrische aandoeningen (5,23 %) rangschikken we aandoeningen als schizofrenie, manisch-depressieve psychose, endogene depressie.
De zuivere stresscategorie (15,31 %) komt op de vierde plaats als oorzaak van arbeidsongeschiktheid.
We noemen ze de “zuivere stressgevallen” omdat er geen andere structurele stoornissen gevonden konden worden. We hebben ons in deze studie vooral op die zuivere stress toegespitst om zeker de getallen niet te overdrijven.
Het is dus zonder meer duidelijk dat psychosomatische stressklachten een belangrijk probleem zijn en veel lijden veroorzaken.
Wij weten dat stress vaak in nog veel andere ziektebeelden ( maagzweer, astma, migraine) een rol speelt, doch wij hebben ze niet tot de stressgroep gerekend. Naast de zuivere stress moeten we aannemen dat stress ook nog serieus meespeelt in 25% andere aandoeningen. Globaal genomen dus in 1/3 van de ziektegevallen.
In België zijn geen verdere statistieken bekend. De kostprijs van die stress moet alleen al wat de vergoedingen voor arbeidsongeschiktheid betreft, meer dan 11 miljard per jaar belopen enkel voor de zuivere stress. Wanneer we ook mengvormen meenemen in de raming, moet dit getal oplopen tot meer dan 1 miljard euro per jaar.
Dit getal geeft enkel de kost weer van vergoedingen wegens ziekten die meer dan een maand duren. Het gewaarborgd loon dat door de werkgever betaald wordt is niet inbegrepen. We hebben geen getallen over de kost van de gezondheidszorgen en de medicijnen ten gevolge van stress.
Als stress tot die vrij zware klachten leidt, verloopt het herstel erg traag. Gemiddeld kunnen de betrokkenen pas na 100 kalenderdagen opnieuw gaan werken.
Gestresseerde medewerkers verliezen hun motivatie om te werken. Men schat op basis van onderzoek in 2006, voor Nederland, dat dit 15 miljard euro per jaar kost aan de bedrijfswereld. Dit heeft te maken met absenteïsme ten gevolge van stress, presenteïsme en stress op het werk. Presenteïsme betekent dat men aanwezig is op het werk maar niet gemotiveerd en in flow ten gevolge van stress. Daardoor is men niet efficiënt.
Onderzoek in Nederland in 2004-2006 toont aan dat:
• Een organisatie met honderd medewerkers, met 25% presenteïsme, heeft minimaal 2,5 miljoen euro per jaar schade (NRC).
• 60 tot 80% van alle ziekteverzuim heeft niets te maken met ziekte, maar met demotivatie, gebrek aan plezier en engagement, met andere woorden met stress, burn-out en bore-out (NRC).
• Medewerkers geven aan dat 10 tot 15% van hun capaciteit onbenut blijft (NRC). Ze besteden veel tijd aan roddelen met collega’s, koffie drinken, ruzie maken…Met andere woorden, een aantal zijn op weg naar bore-out. Hier moet de medewerker leren communiceren met de chef, maar dit is zeer moeilijk. Kan men zeggen dat men zich verveelt zonder zijn job te riskeren? En de chef moet op zijn beurt deze mensen leren herkennen, meer verantwoordelijkheid geven, meer delegeren en zo weinig mogelijk routineklussen laten opknappen. Met andere woorden, iedereen moet zijn capaciteiten optimaal kunnen benutten. Men mag mensen niet overbelasten, maar ook niet onderbelasten. De return zal groot zijn als men dit goed in de gaten houdt.
• De maatschappelijke kosten veroorzaakt door stress en over of onderbelasting, worden op 4,7 miljard euro per jaar geschat.
• De kosten van ziekteverzuim door stress lopen op tot op 3 tot 6 miljard euro (PWnet);
• Presenteïsme kost Nederland ongeveer 7 miljard euro per jaar (SHL);
• Een manager heeft 30% van zijn kostbare tijd nodig voor het oplossen van conflicten op het werk.
• Pesten op het werk en geweld zou tot 100 000 ziektemeldingen veroorzaken per jaar.
• 10% van alle functioneringsgesprekken gaan over stress en conflicten op het werk
Copyright Different BVBA
Geplaatst door lucswinnen 
Geplaatst door lucswinnen 
Geplaatst door lucswinnen 
