HET OERBREIN

februari 15, 2016
Brain

Scanning of a human brain by X-rays

header3

Ons brein is complex en bestaat uit een aantal structuren. We onderscheiden drie lagen: de neocortex, het emotionele brein en het reptielenbrein.

Ons leven wordt nog altijd voor een groot deel beïnvloed door het reptielenbrein. Denk eens terug aan een dinosaurus. Deze dieren hadden een brein zo groot als een walnoot. En de oermens stamt af van voorouders met dergelijke hersenen. Toch zijn deze oerhersenen een meesterlijk ontwerp.

Deze oerhersenen hebben af en toe acute stress nodig. Dat werd voor de eerste keer indrukwekkend aangetoond door Darwin, de grondlegger van de evolutieleer. Hij heeft de echte functie van stress ontdekt. Die zet aan tot vernieuwing en tot evolutie. Problemen worden opgelost door een goede veerkracht. De meesten hebben een beetje gezonde stress nodig om voldoende uitdaging te hebben en zich goed te voelen.

Dus stress zorgt niet enkel voor overleving, maar ook voor vooruitgang en zelfontwikkeling. Darwin toonde aan dat niet de sterkste of de slimste overleeft, maar wel de soort die zich het gemakkelijkst aanpast aan nieuwe uitdagende omstandigheden. Grote dinosauriërs zijn uiteindelijk uitgestorven, aangepaste soorten hebben de veranderingen die zijn opgetreden overleefd. Wie zich niet aanpast, sterft. Darwin zag dat als een positieve kracht. Niet als een ramp. Dat is de ware evolutie.

De evolutie maakt kleine stapjes, maar zet een sprong voorwaarts als er grote problemen opduiken. Dan worden nieuwe vaardigheden aan het bestaande deel van de hersenen toegevoegd. Dat zou de reden kunnen zijn waardoor aan de rand van de tektonische platen van de aarde de hoogste beschavingen hebben geleefd. We weten dat op die plaatsen het meeste aardbevingen, tsunami’s en uitbarstingen van vulkanen gebeuren. Daar moeten de bewoners zich het snelst aanpassen aan de steeds wisselende omstandigheden. Daar ondergaan de hersenen een snelle evolutie. Hersenen zijn plastisch, ze groeien, ze worden groter.

Door de eindeloze wijzigingen ontstaan de meest aangepaste soorten. We krijgen een duw in de rug. We kunnen ons aanpassen aan nieuwe eisen, evolueren, tot zelfinzicht komen, diepgang bereiken en ons bezig houden met de dingen die er echt toe doen. Enkel bij stilstand, bij het niet willen verlaten van de comfortzone worden stress en burn-out een rampzalig fenomeen. We hebben de veerkracht nodig om te veranderen.

De moderne hersenen die typisch zijn voor de mens hebben zich gedurende onze evolutie razendsnel ontwikkeld. Daardoor zijn ze soms niet meer in staat voldoende controle uit te oefenen op de andere delen van de hersenen. In zware stormen, bij grote veranderingen nemen de oerhersenen nog altijd de controle over. En des te vlugger naarmate we minder veerkracht hebben. Het woord veerkracht geeft mooi weer wat er gebeurt bij een burn-out. Na een verstoring van een stabiel evenwicht ontstaan een trilling (positieve energie) en druk waaraan je je moet aanpassen. Zo kom je aan bij een nieuwe werkelijkheid, wellicht even goed of beter  dan voorheen.

Vooral de storm die in ons lichaam ontstaat bij een burn-out, is echter voor ons reptielenbrein een ideale gelegenheid om het gezag over te nemen. Dan zien we veel onlogica, impulsiviteit en emotionele instabiliteit.

Dus de oerhersenen nemen nogal dikwijls de controle over. En die oerhersenen werken volgens een bepaalde procedure die er ongeveer als volgt uitziet:

  • Ik wil niet wachten, wat ik wil bereiken wil ik nu hebben, onmiddellijk. Ik wil dan niet op lange termijn denken, enkel aan kortstondige onmiddellijke bevrediging. Planning op lange termijn veroorzaakt chaos, hoofdpijn, spierpijn, vluchtgedrag, agressiviteit. Dus geef wat ik wil, nu, onmiddellijk…
  • Ik kan en wil niet denken. Als er een gevaar is kan ik maar vechten om het gevaar te baas te kunnen of helemaal niets doen of maken dat ik wegkom. Andere opties zijn er niet.
  • Ik wil de grootste en de sterkste zijn. Ik wil dominant zijn en de beste stukken voedsel hebben. Delen met behoeftigen, dat heb ik nooit geleerd.
  • Ik wil een territorium, een gebied waar ik en alleen ik de plak zwaai. Indringers zullen genadeloos worden afgemaakt en ik zal af en toe eens proberen een territorium van een ander proberen in te palmen.
  • Ik wil mijn genen zoveel mogelijk verspreiden en wil dus steeds op jacht gaan naar een partner. Dat vult, naast het zoeken van een gepast territorium en voldoende voedsel, mijn leven.
  • Alleen Ik ben perfect, de anderen zijn maar zus of zo.

 

Om deze primitieve impulsen te overwinnen en om te kunnen leven als een volwassen en verstandig mens hebben we een andere deel van het brein nodig, de cortex. En we hebben ook een goede veerkracht nodig. Op 26 mei zullen we het daar uitgebreid over hebben op ons congres. Je kunt al een kijkje nemen op http://www.neuroscience-information-network.be

Stuur een mail naar info@stressmanagement.be en dan kunnen we je exclusieve deelname in orde brengen.

(c) DIFFERENT BVBA

 

Advertenties

HET WERKGEHEUGEN

februari 6, 2016

H

Brain

Scanning of a human brain by X-rays

et merendeel van de informatie binnen via  de oude oerhersenen. Dat is een deel van ons brein waar de oermens op impulsieve en snelle manier besliste of hij moest vluchten, vechten of gewoon zich stilletjes houden. Daarom reageren mensen soms zeer impulsief en dus dikwijls verkeerd, of angstig of woedend.  Gelukkig kunnen we de prikkels even vasthouden en selecteren en zo is een rationele, meer verstandige beslissing en reactie mogelijk. Maar dat wikken en wegen van informatie kost tijd. Het rationele brein, de prefrontale cortex, reageert 5x trager dan ons emotionele brein. Dus zonder korte termijn geheugen zouden we rondlopen zoals kippen zonder kop. Ons brein raakt oververhit en de burn-out is in de maak. Teveel informatie is niet altijd een voordeel. Er moet geselecteerd worden en er moet ook tijd gewonnen worden. Bedankt korte termijn geheugen.

Het werkgeheugen is  een tijdelijke opslagplaats in de hersenen.  Gemiddeld kunnen we zo’n 7 items (plus of min 2) opslaan. En daar dan iets mee doen. We weten ondertussen dat we dat werkgeheugen kunnen trainen en vergroten.

Omdat het  snel vol is wordt de informatie gefilterd. Het kan nieuwe informatie een tijdje vasthouden maar ook informatie terug roepen  vanuit het lange termijn geheugen en die dan opnieuw bewerken en in een aangepaste context plaatsen.

 Wat doet het werkgeheugen?

Het werkgeheugen wordt vooral gebruikt bij actieve denkprocessen, het maken van rekensommen, herinneringen ophalen of het onthouden van een nieuw telefoonnummer of het kenteken van een wagen. Dit helpt ons alweer om betere beslissingen te nemen. Maar er zijn ook onderzoekers die aantonen dat mensen met een goed werkgeheugen kalmer, gezonder, alerter en minder impulsief worden. We kunnen gewoon beter en geduldig plannen.  We kunnen zelfs beter voetballen of autorijden. Als er wat gebeurt, er komt onverwacht een wagen op je af van rechts, dan maakt het werkgeheugen de juiste keuze en je neemt de correcte beslissing. Als het werkgeheugen zwak is nemen we impulsieve beslissingen en dan kan het verkeerd aflopen. Het loont dus de moeite dat werkgeheugen te trainen en onze impulsiviteit wat in toom te houden. Kinderen en volwassen met verschijnselen in de aard van ADHD kunnen er hun voordeel mee doen. Maar iedereen wordt er beter van.

  • Gebruik audiotapes
  • Schrijf veel op
  • Maak checklists  voor terugkerende taken
  • Zoek uit of je vooral visueel of auditief sterk bent of eerder op gevoel reageert
  • Deel informatie en plannen in, en maak er kleine subdoelen van
  • Gebruik vooral veel visuele hulpmiddelen
  • Vraag feedback als je een moeilijke beslissing moet nemen. Zo leer je succesvolle beslissingen herhalen.
  • Als je neiging hebt impulsief te reageren, denk dan even logisch na. Maak bijvoorbeeld een rekensom en reageer dan pas. Je beslissing zal beter zijn. De oude regels, tel eerst tot tien voor je beslist, of slaap er een nachtje over, zijn zo gek nog niet.
  • Er zijn goedkope apps die kunnen helpen. Dure lessen en hulpmiddelen zijn zeker niet nodig
  • En misschien het belangrijkste: beweeg. Recent onderzoek ( vooral de Nederlandse onderzoeker Scherder) bewijst dat bewegen zeer noodzakelijk is en de beste training voor een gezond brain.
  • Luister naar goede muziek. Neuropsycholoog Erik Scherder: Muziek geeft een beter leven – New Scientist
  • Gebruik rituelen en routine
  • Leg de dingen die je gemakkelijk kwijt speelt op een vaste plek
  • Zaken die je vlug vergeet verbind je best met een emotie. De emotie heb je onder controle want je zit in je werkgeheugen maar die emotie haalt de informatie wel terug naar boven.
  • Nooit multitasken, maar dat weten we onderhand al wel.  Focus op één ding tegelijk.
  • Neem voldoende rust en eet gezond met gezonde vetzuren ( omega-3) en blueberrys
  • Lichaamsbeweging – Hardlopen of fietsen kunnen het werkgeheugen vergroten.

(c) DIFFERENT BVBA

Wil je er alles van weten, kom naar ons congres op 26 mei met nationale en internationale sprekers. Daar wordt een ganse dag geoefend over neuroplasticiteit, uitbreiden van werkgeheugen en veerkracht en voorkomen van burn-out.
Stuur een mailtje naar info@stressmanagement.be of neem een kijkje op http://www.neuroscience-information-network.be