Lach ik omdat ik gelukkig ben of ben ik gelukkig omdat ik lach?

augustus 28, 2016

BEN IK OPGEWEKT OMDAT IK LACH OF LACH IK OMDAT IK OPGEWEKT BEN?

Een van mijn cursisten volgt dansles, om zich te ontspannen. Eens geen yoga of Tai Chi, maar “iets” anders. Ze is opgetogen. Ze groeit en beweegt zich vol gratie. En daardoor voelt ze zich goed. Ze beleeft er gewoon plezier aan, ze toont zich en praat ongedwongen tegen iedereen. En dat gelukkige gevoel kan ze ook ervaren als ze niet op de dansvloer staat. Gewoon door zich even terug te trekken en een paar danspasjes te doen. Na dergelijke voorbereiding durft ze alles aan: sollicitaties, spreken voor een groep, netelige discussies aangaan…

Duizenden boeken zijn er al geschreven over de verbinding lichaam en geest. Denk je eerst en voel je je daarna iets of vormt je lichaam met zijn posture en gebaren een bepaalde gedachte in je brein? We zullen ons er niet suf over denken, maar de manier van bewegen, van voelen en doen, en ook de omgeving waarin je leeft, veroorzaakt een bepaalde manier van denken. Be je gelukkig omdat je lacht of lach je omdat je gelukkig bent?

De psycholoog William James ( 1842 – 1910) was een merkwaardig iemand en kan als de grondlegger gezien worden van de Amerikaanse psychologie. Bovengenoemd citaat is één van hem. Hij ging er dus van uit dat lichamelijke sensaties emoties en gedachten veroorzaken en niet andersom. Handelen  en bewegen veroorzaakt een bepaalde stemming en die stemming veroorzaakt denken en doen.

Dat dit dikwijls waar en juist is weten we. Onlangs lazen we nog een “drama” in de kranten. “Sterspeler Lionel Messi miste de eerste penalty voor de Argentijnen. Hij liet na afloop weten dat hij stopt als Argentijns international.” Maar bekijk eens de lichaamstaal van Messi. Als toeschouwer weet je gewoon dat hij zal missen. Waarom mist een speler van dit kaliber, met zijn aanhoudende training en al het geld dat er tegen aan gegooid wordt, dan de cruciale doeltrap? Misschien toch wat beter letten op zijn lichaamstaal.

Dat idee druist in tegen vele moderne theorieën. Vele psychologen gaan er van uit dat we een onproductieve gedachte oproepen en ons dan slecht beginnen voelen. Volgens James is dat de onjuiste volgorde. Je kunt ook zeggen: beweeg je goed, en de positieve krachtige gedachten komen dan wel vanzelf. Nu, deze discussie over het geslacht der engelen gaan we hier niet voeren. Maar wat we wel aannemen is dat James en na hem nog vele onderzoekers hebben aangetoond dat bewegen, praten, gezichtsexpressies ook gedachten veroorzaken. Men neemt meer en meer aan dat we eerst doen en dan denken. Ook de omgeving waarin we leven is belangrijk.

Enkele voorbeelden

  • Probeer eens boos te kijken en ga daarna na wat je denkt. Vele mensen worden negatief na enkele seconden boos kijken.
  • Doe eens een lezing in het openbaar met hangende schouders. Je publiek valt in slaap. Ook al is je lezing nog zo goed onderbouwd en voorbereid, je zult een houding moeten aannemen die kracht uitstraalt of men gelooft je niet.
  • Kijk eens naar de gelaatsuitdrukking van een boos of verdrietig iemand. Voordat je het door hebt beginnen jouw spiegelneuronen te reageren en je ziet er ook boos of verdrietig uit. Met de bijhorende gedachten. Negatieve emoties worden uitgelokt door bepaalde gelaatsexpressies die samengaan met die emoties. In Japan is een onderzoek gebeurd waar men water druppelde op de traanbuisjes van proefpersonen. Na het indruppelen van het water voelden de proefpersonen zich verdrietig
  • Klem een pen in de mond. Dat imiteert glimlachen. En wat denk je nu?
  • Ken je nog het beroemde liedje van Ramses Shaffy “Sammy”: “Sammy loop niet zo gebogen
    denk je dat ze je niet mogen, waarom loop je zo gebogen Sammy ? “
  • We weten nu dat botox onze emoties remt omdat bepaalde spieren in je gelaat een tijd niet meer goed kunnen werken. Ik heb dit voor een eerste keer uitgebreid gelezen in een boek van Margriet Sitskoorn. Ze beschreef dat bij sommige mensen die ongeremd woedend kunnen worden soms botox wordt ingespoten als tijdelijke therapie. De woede van de met botox geïnjecteerde persoon zal afnemen ( Passies van het brein, M. Sitskoorn). M. Sitskoorn documenteert een studie van een onderzoeker, Murad Alam. Botox injecties zijn bedoeld om kraaienpootjes en gelaatsrimpels te doen afnemen of te verminderen. Daardoor vermindert de expressie van de spieren die samentrekken bij woede en zo vermindert ook de woede zelf.
  • En wat meer is, daardoor zien andere mensen je woede niet en ze beginnen je meer te appreciëren ( facial-feedback hypothese). Maar een botox injectie is niet alleen effectief tegen rimpels en kraaienpootjes in je gelaat. Het helpt dus bij ongeremde woede maar tegelijkertijd kun je ook minder oprecht vrolijk voelen. Je woede is minder maar je glimlach ook. Dus misschien toch maar eens nadenken voor je je laat inspuiten met botox. Omhels je rimpels! En ontwikkel meer begrip en inschikkelijkheid. Want een botox-gelaat geeft in vele gevallen een gevoel van onverschilligheid. Of de mensen zien en voelen dat toch zo. En denken er dan zo over!
  • Probeer eens een onverschillig gelaat te bekijken. Wat denk je nu?
  • Wat denk je, wat voel je als je op het nieuws weer de zoveelste herhaling van ongehoorde menselijke ellende ziet? Dus beter wat minder TV kijken. Niet omdat je daaraan niet mag denken, aan al die ellende. Maar het zien veroorzaakt subtiele veranderingen in je gelaatsspieren en je gaat je terneergeslagen voelen en er naar handelen. Kijk naar het nieuws, maar alle herhalingen en duidingen zijn echt niet nodig.
  • “Harde” boeken of films hebben eenzelfde effect.
  • In de film en het boek “The Secret” onthult men “het geheim van voorspoed”. Een mens kan alles krijgen, als hij de “Wet van Aantrekking” toepast. Je kunt alles doen of zijn wat je maar wilt. Je moet je erop toeleggen alleen te denken aan wat je wilt, en niet aan wat je niet wilt. Negatieve gedachten en emoties blokkeren het goede dat uit het universum naar je toe wil komen. Deze film en dat boek is een ongehoorde hype ( geweest). Wat denk jij daarvan? Ik in elk geval geloof er niet in.

 

Wat leren we daar nu uit?

Dick Swaab schreef ooit zijn bekende boek “Wij zijn ons brein”. Maar die bewering lijkt niet volledig te kloppen. Er is ook beïnvloeding door de houding en de expressie van ons lichaam. Onze non-verbale communicatie speelt een grote rol in het ontstaan van ons denken en dus van de verbindingen tussen onze hersencellen. Niet voor niets steken de  winnaars van een of mensen die een grote prestatie leveren de armen juichend in V-vorm in de lucht. Daarbij spreiden ze de armen wijd open en stralen ze intens genoegen en kracht uit.  Kijk eens naar een quiz op TV. Dan kun je de slimste mens ter wereld worden. Maar wat opvalt is de houding van iemand die een goed antwoord weet. Als je weet in welk werelddeel Noorwegen zich bevindt en je bent snel genoeg krijg je maar liefst 200 punten. En dan springen de mensen met het juiste antwoord op en neer van vreugde en steken de armen  in de lucht. Tja, waarom zouden deze programma’s zoveel succes hebben.?

Maar deze kennis kunnen we natuurlijk ook gebruiken om moed en zelfvertrouwen te hebben voor we iets belangrijks aanvatten. Voor een belangrijke speech kun je je enkele minuten concentreren op je houding, rechtop gaan staan en diep ademen en ontspannen. Al wat je nadien zult zeggen komt geloofwaardiger over en je beleeft er zelf meer plezier aan. Deze paar minuten zijn even belangrijk als een goede voorbereiding van de inhoud van de speech. Je moet uitstralen wat je zegt.  Ook op examens en sollicitaties. Zo wordt je zelfverzekerd.

Een krachtige houding betekent meer zelfvertrouwen. Er ontstaan nieuwe verbintenissen en stilaan wordt een moeilijke opdracht een gemakkelijke klus. Het blijft natuurlijk altijd nodig dat je je goed voorbereidt, maar de mentale voorbereiding is van even groot belang. In de topsport weet men dat. De topsporters zijn meestal extreem getraind. Maar indien ze deze mentale inspanning verwaarlozen zullen ze de top niet halen.

Let wel op. Hier wordt niet beweerd dat je bij een sollicitatie of een spreekbeurt een arrogante, machtige houding moet aannemen. Je moet het vooraf even doen zodat je je zelfzeker voelt. Het gaat niet om de anderen te overbluffen. Maar je moet wel aantonen dat je je verhaal zelf gelooft, dat je erachter staat. Het is ons hier niet om de top te doen, wel om het beste van onszelf te tonen. Daar hoort lichaamshouding, ademhaling en expressie ook bij.

Wat verder ook belangrijk is: we hebben spiegelneuronen. Dit zijn cellen in ons brein die het gedrag van anderen nabootsen. We zien de kleine veranderingen in de non verbale communicatie en we ontwikkelen een zelfde stemming als de anderen. Wees je je daar altijd bewust van.

En kies je omgeving zorgvuldig uit. Wat een rijke omgeving zet aan tot een rijk pallet van lichamelijke expressies. Dat genereert emoties en gedachten en…Nieuwe hersencellen.

Dankzij een juiste lichaamshouding kun je je brein veranderen.

Vergeet dus houding, ademhaling en omgeving niet te verzorgen naast de juiste denktechnieken.

Advertenties

BREIN EN GEDRAG

augustus 13, 2016

Is het nu geest en lichaam of lichaam en geest?

We lezen en horen veel boeken en uiteenzettingen in de aard van “ Je bent je brein” of “ Je brein veroorzaakt je gedrag”.  Maar heb je er al bij stilgestaan dat het omgekeerde ook waar is?  De context waarin we leven is van even groot belang. Een brein werkt niet zomaar vanzelf, het is geen machine of computer. Een brein heeft een lichaam, een context en gedrag nodig. Of je nu in gesprek gaat, een lezing of een presentatie moet houden voor een volle zaal: we komen iedere dag nieuwe sociale uitdagingen tegen. Gelukkig maar! Want zo vormen we nieuwe hersencellen en zo geven we een betekenis aan de dingen. Er zijn veel fascinerende verbindingen tussen lichaam en geest.  En die verbindingen nemen toe als we in een “rijke omgeving” leven.

Embodied cognition

Embodied cognition is de overtuiging dat veel kenmerken van het menselijk brein worden  gevormd door aspecten van de omgeving.  Onze hersenen bepalen ons gedrag maar het omgekeerde is ook waar. Nieuw gedrag genereert nieuwe hersencellen en verbindingen.  Daarom is het nuttig in een omgeving te leven die zeer rijk is aan afwisseling. Een mooie foto op het bureau, een wandeling door de natuur, een museumbezoek of het leren van een nieuwe taal of muziek beluisteren verrijken onze omgeving. Het zijn allemaal goede technieken om vroegtijdige degeneratie van het brein te vermijden. Babbel er op los, doe iets ongewoon of onverwachts en hou je zintuigen op scherp. Dus laat je zintuigen eens nakijken of je gehoor of  zicht niet verminderd zijn. Goede zintuigen zijn goed voor je brein. Als alles goed gaat zul je meer hersencellen vormen en de geleiding tussen de hersencellen zal vlotter verlopen.

Een krachtige houding

Ook de houding die je aanneemt is van belang. Een zelfzekere houding, stevig geaard en met gekruiste armen zet aan om iets lang vol te houden. Dergelijke lichaamshouding geeft het brein het signaal “volhouden”. Er bestaat een mooie cartoon van iemand die met zijn hoofd naar boven gekeerd loopt en zegt : “Zo kan ik niet genieten van een depressie”, zegt hij”. Wij denken over een depressie enkel in termen van een mentale staat, en in termen van dopamine en serotonine. En dat is natuurlijk voor een groot deel juist. Maar mensen die zich bedrukt voelen en een tijdelijk dipje meemaken laten vaak de schouders hangen en ademen oppervlakkig. Hun hoofd is dikwijls naar beneden. Tja, daar beneden zijn weinig uitdagende dingen te beleven. En zo onderhouden ze onbewust hun stemming. Door de omgeving te “verrijken” kun je al een eerste hulp bij dipjes uitvoeren. Kijk omhoog!  Denk aan het beroemde liedje van Ramses Shaffy: “ Kijk omhoog Sammy”. Blijkbaar was Ramses Shaffy een hersenwetenschapper avant la lettre. Hoor maar op https://www.youtube.com/watch?v=17kkL6JTdxw.

Natuurlijk moet een echte depressie medisch goed uitgekiend worden, soms moet er ook medicatie genomen worden. Maar je houding en de context spelen ook hun rol.

Dus een rechtopstaande houding beïnvloedt je stemming. Heb je al opgemerkt dat een winnaar van een sportwedstrijd de armen V-vormig naar boven houdt en zich groter maakt?  Een verliezer maakt zich kleiner en verdwijnt stilaan.

 

Fake it till you become it

Het is altijd te proberen: telkens als je denkt dat je iets niet kunt, doe dan alsof je het kunt. Zet je rechtop en neem een krachtige houding aan. Het werkt in de meeste gevallen. Want je gedrag heeft invloed op je brein.

Dus als je iets belangrijks moet doen is een kleine oefening vooraf van groot belang. Neem 2 minuten voor jezelf en neem een krachtige houding aan. Strek je armen naar boven en vooral, maak je niet kleiner.
Ik doe deze oefening altijd voor een belangrijke lezing. Daarna loopt de lezing dan  als een trein. En die oefening is belangrijker dan een goede inhoud of een groot wetenschappelijk concept.

Oefenen

Belangrijk is dat je de toehoorders niet wil imponeren. Dat is macht en bedrog.

Om de juiste indruk te maken is het van belang om je brein in  de juiste conditie te brengen. Dus niet wat je uitstraalt naar anderen is van het grootste belang, wel wat je tegen jezelf en dus tegen je brein zegt. Dus het gezegde “Fake it till you make it”  is onjuist. Het moet eerder zijn “Fake it til you become it.”  Meer assertiviteit, zelfvertrouwen, optimisme en kracht zijn  dus geen fake-gedrag, maar wel de werking van een optimaal brein.
En dat moet je oefenen. Dat zullen we twee dagen doen in oktober in de cursus: impact van een veerkrachtig brein.

Veerkracht kun  je dus oefenen. Veel succes.