Gouden tips voor je brein

november 29, 2016

Hoe kun je de aanmaak van nieuwe hersencellen stimuleren?

De productie van nieuwe hersencellen – neuronen – stopt nooit bij de mens.  Dat heet ‘neurogenese’. Het meest opwindende deel van ons brein als het gaat om neurogenese is de hippocampus. Een structuur midden in de hersenen. De hippocampus  is belangrijk is voor het leren, het geheugen, en de emoties. Men neemt aan dat wij mensen alle neuronen waarmee we zijn geboren uitwisselen voor nieuwe neuronen. En deze nieuwe neuronen blijven ook nieuwe verbindingen te vormen met andere hersencellen.

We blijven dus leren, als het are tot de laatste dag.

  1. Vermijd routine. Ons brein heeft verandering nodig. Door routine te vermijden ontwikkelen we nieuwe neuronen. Ons brein is dus goed gewapend om de snelle verandering in deze VUCA wereld aan te kunnen. Maar dan moeten we regelmatig nieuwe activiteiten ontwikkelen zoals een taal leren, op reis gaan, misschien eens van job veranderen…
  2. Bombardeer echter je brein niet met teveel informatie. Want dan is de snelheid van aanmaak van verbindingen en nieuwe neuronen niet hoog genoeg en dan ontstaat angst. Dus vermijd onnodige smalltalk en futiele details. Volg de actualiteit maar kijk geen 10 maal per dag, volg je e-mail maar één keer per dag en zorg voor afwisseling en kleur.
  3. Beweeg! Een zittend leven is moordend, letterlijk en figuurlijk. Je wordt er dommer van. Beweging heeft een directe correlatie met de aanmaak van nieuwe neuronen. Sus toch de 10000 stappen per dag
  4. Zorg voor goede sociale contacten en een rijk sociaal leven. Sommige stofjes in het brein worden dan aangemaakt. Oxytocine en dopamine. En dat is goed voor de aanmaak van nieuwe hersencellen.
  5. Vermijd medicatie zoals slaapmiddelen en cortisol, indien niet echt nodig.
  6. Tegenwoordig is er veel aandacht voor het microbioom, ons tweede brein. Men denkt dat de microben in ons darmstelsel communiceren met ons brein. We verzorgen dus best ons voedsel. Rijk aan omega 3 vetten en vezels en zo weinig mogelijk antibiotica. Dat domein van onderzoek staat in zijn kinderschoenen maar in ons taalgebied hebben we wereldbefaamde onderzoekers.

    (c) Different BVBA Congres: How to survive in a VUCA world with your brain in mind
    20/04/2017 http://www.stressmanagement.be

Advertenties

MINDSET

oktober 12, 2016

Waarom willen we gelijk halen, ook al hebben we ongelijk? Want we weten dat verschillende mensen verschillende overtuigingen hebben. Veel mensen zouden liever sterven dan van overtuiging te veranderen. Kijk maar eens naar het politiek gekibbel op dit moment.

Mensen willen wel veranderen maar niet veranderd worden. Het antwoord ligt in ons brein. Een goed brein met veel cognitieve reserve bouw je maar uit samen met een onderzoekende mindset.  Ben je nieuwsgierig, geniet je van nieuwe informatie en kennis.?  Wil je een onderzoek tot een goed einde brengen zonder je te  laten hinderen door belemmerende overtuigingen?  Beschouwde je je als een zwakkeling omdat je van idee verandert?  Heeft  verkeerd zijn iets met slecht of goed te maken, of durf je daar eerlijk voor uit te komen?

Een voorbeeld van dergelijke mindset vinden we ook bij Galilei terug. Galilei beweerde dat de aarde om de zon heen draaide en niet omgekeerd. En dat kwam niet overeen met de opvatting van de toenmalige kerk.  In oktober 1632 werd Galilei opgeroepen om te verschijnen voor de kerkelijke rechtbank in Rome om zich te verantwoorden. Hij werd bedreigd en onder huisarrest geplaatst.  Uiteindelijk is het voor Galilei goed afgelopen. Maar ook hij heeft moeten betalen voor zijn verlangen om de waarheid te kennen.

Toch is dergelijk verlangen een kenmerk van een gezond brein. Zo bouw je cognitieve reserve op.

Indien we  als individuen en als samenleving vooruit willen komen hebben we  een beter inzicht in onze mindset nodig. Dus niet zozeer kennis van retoriek of economie, maar inzicht in onze gevoelens en vooroordelen. Kijk naar de politiek en kijk eens wat overheerst. Is dat inzicht en kennis of zijn het eerder vooroordelen en emoties? Zie je daar een mentaliteit van onderzoeker, nieuwsgierigheid  en een open geest?  Wil men toegeven als men  eens verkeerd is?

Een onderzoekende mindset is steeds op zoek naar nieuwe feiten. En feiten die niet door vooroordelen worden gevormd. Dan zal ons gevoel van geluk, efficiëntie en collegialiteit toenemen. Dan zullen we het aantal burn-outs zien dalen.

Bovenstaande is een voorbeeld  van zogenaamde “motivated reasoning”.  Motivated reasoning is de onbewuste neiging van mensen om nieuwe informatie te doen passen bij een doel dat men wil bereiken. Afwijkende resultaten zullen dan wel slecht zijn of voortkomen uit niet goed opgezette studies, denken ze.

Ik zie soms in trainingen dat mensen in weerstand gaan wanneer we als trainer onze mening durven zeggen. Want soms klopt dat niet met hun bestaande vooroordelen. Die weerstand komt dan voort van de “motivated reasoning”.

Het is juist een kenmerk van een open, verkennende en leergierige geest open te staan voor alle nieuwe argumenten en daaruit een eigen  mening te distilleren.  Dus “motivated reasoning”  verklaart soms onzinnige waarneming. Onze emotie, ons doel verklaart onze waarneming, ten koste van de objectiviteit. En daar speelt het brein weer een cruciale rol.

Een mindset waarin  bezorgdheid en onderzoek primeert speelt een grote rol. Deze mindset wordt gevormd door een aantal chemische producten die in ons brein worden aangemaakt: oxytocine, serotonine, dopamine, endorfine. We zullen het daar nog over hebben. En op 20/04/2017 kun je er alles over vernemen op het congres in Gent.

(c) DIFFERENT BVBA


Het reptiel in ons

oktober 1, 2015

In feite is er niets mis met het verschijnsel stress. Korte periodes van stress hebben een positieve functie. Dan passen we ons aan aan veranderende omstandigheden. Stress is een normale, fysiologische reactie van het lichaam. Bij gevaar zorgen deze veranderingen ervoor dat je kunt vechten of vluchten of je heel stil houden. Een roofdier of een andere vijand wordt zo van antwoord gediend. Dit is een normale reactie, gestuurd door ons oerbrein. En we leren van elke bedreigende situatie, een volgende keer zijn we beter voorbereid. Was mich nicht umbringt, macht mich stärker ( Nietzsche).
Stress helpt ons efficiënt te zijn in een wereld vol met nieuwe prikkels.

Reptielen hebben een brein zo groot als een uit de kluiten gewassen walnoot. En toch overleven ze al miljoenen jaren. Die walnoot is dus blijkbaar in staat een lichaam dat in de oertijd duizenden kilo’s woog op een meesterlijke wijze te besturen. Een reptiel wordt volledig door de autonome hersenen en het instinct geleid. Een meesterlijk concept. En hun brein is de oorsprong van onze moderne hersenen. Mensen en misschien bepaalde primaten hebben een tweede en een derde laag ontwikkeld in het brein. Daar worden prikkels gewikt en gewogen, gesorteerd of opgeslagen. Sommige prikkels krijgen later nog een reactie, andere hoeven geen reactie en sommige moeten direct beantwoord worden. Die selectie gebeurt in ons moderne brein.

Er is nog een laag tussen het moderne mensenbrein en het reptielenbrein en dat heet dan het limbisch systeem. En daarin zitten de amygdala die veel van ons emotioneel leven regelen. Reptielen zonder limbisch systeem hebben geen emoties. Ze overleven gewoon en planten zich voort. Ze kijken met glazen ogen naar de wereld.

Samen met het limbisch systeem en de amygdala komt er ook nog een emotioneel en instinctief leven.
Met behulp van het mensenbrein bestaat er naast angst, agressie en woede en seksuele drift ook loyaliteit, flexibiliteit, en een vorm van gevend gedrag en positivisme. Ons mensenbrein is het antwoord op de impulsiviteit en de agressie of angst van in de oertijd. We hebben ons als mens goed aangepast. We hebben als mens het palet van gevoelens uitgebreid.

Op CT Scans zien we de menselijke hersenen die zorgen voor denken, logica en allerlei abstracte begrippen zoals algebra, driehoeksmeetkunde en dergelijke. Als dat deel van het brein niet goed werkt ontstaan allerlei problemen. En dat is wat er gebeurt bij langdurige chronische stress.

Dus korte stress waarna we recuperatietijd krijgen kan eigenlijk niet zo veel kwaad. En korte stress zet aan tot groei, verandering en vernieuwing. Maar langdurige onafgebroken stress zonder voldoende recuperatiemogelijkheid vormt wel een probleem. Dan komt agressie, angst en impulsiviteit op de voorgrond.

De moderne hersenen die typisch zijn voor mensen hebben zich gedurende onze evolutie razendsnel ontwikkeld.

Maar de omgeving is sneller veranderd en zo worden we bloot gesteld aan te veel prikkels. Door te veel prikkels zijn deze hersenen niet meer in staat controle uit te oefenen op de andere delen van de hersenen. Men zou kunnen zeggen dat in zware stormen de schipper niet meer in staat is zijn schip te besturen.

En dan nemen de reptielhersenen het roer van het schip over. Dat kan soms goed verlopen, maar er gaat veel energie verloren en deze reptielhersenen kunnen ons soms in moeilijke situaties brengen met impulsiviteit en emotionele instabiliteit.

Dit gebeurt wanneer de stress chronisch wordt. Of wanneer we niet genoeg recuperatietijd hebben. In zo’n tijd leven we nu. Alles evolueert razendsnel. Onze hersenen kunnen niet meer volgen. We geraken nooit meer echt ontspannen. En dan komen de symptomen van chronische stress, chronische vermoeidheid, burn-out en bore-out te voorschijn. Dan wordt stress een negatief fenomeen.

Meer info, zie http://www.stressmanagement.be

(c) Different BVBA


Stress als vriend

augustus 30, 2015

Dag allemaal,

De laatste tijd zijn er weer heel wat berichten die de nadruk leggen op de positieve kant van stress. Natuurlijk kan stress heel vervelend zijn met ziekten, burn-out en depressie tot gevolg.

Maar toch horen we ook geluiden dat de aanpak belangrijk is en het denken. Dat zou veel uitmaken.

Een inspirerende wetenschapper is de Amerikaanse Kelly McGonical die recent in de beroemde TED talk een professionele confessie deed.
KellySpeaking
Voor deze getuigenis, klik hier. 

Wij  nemen ons voor met deze gegevens rekening te houden in onze nieuwe training op http://www.stressmanagement.be

En we nemen dan ook enkele gegevens mee uit de hersenwetenschappen.

Boeiend toch.

Hopelijk tot binnenkort

Luc


De subjectiviteit van de ervaring

augustus 30, 2015

Het Rashomon-effect betekent dat waarnemingen altijd subjectief zijn. Je ziet en hoort en je bent overtuigd van wat je gelooft. Het effect houdt in dat wanneer men verschillende getuigen van dezelfde gebeurtenis laat navertellen wat ze hebben gezien, ze vaak behoorlijk verschillende – maar tevens even aannemelijke – verhalen vertellen. En zo ontstaan ruzies, onoplosbare conflicten en haat. Want iedereen raakt overtuigd van zijn grote gelijk. Je moet al goed weten hoe ons brein functioneert om authentiek en met respect naar andere meningen te kunnen luisteren.

Inde film Rashomon van de Japanse regisseur Akira Kurosawa, vertellen vier getuigen van een misdaad elk hun eigen versie van de verschrikkelijke daad. Alle versies spreken mekaar tegen.

Waarnemingen zijn subjectief. We zien niet alle details en we onthouden niet alles. Dus verschillende getuigen van een gebeurtenis vertellen dikwijls een totaal ander verhaal. Men weet niet weer wie te geloven. En men kan ze ook allemaal geloven want ze zijn meestal allemaal integer.

In een assisenproces worden de gezworenen geconfronteerd met verschillende versies van een misdaad die door verschillende getuigen worden verteld. Meestal blijft alleen de laatste versie hangen. Daar komt het voor advocaten dan op aan, de laatste getuige te mogen oproepen. Aan de andere versies beginnen de juryleden dan te twijfelen. Men is geneigd alleen de laatste versie voor waar aan te nemen, ook al zijn de andere versies perfect geloofwaardig.

Het Rashomon effect lijkt sterk op het Zeigarnik effect. We weten dat veel mensen echt wel treuzelen in hun leven. En ze schuiven belangrijke zaken voor hen uit. We weten nu ook dat de reden hiervoor kan zijn: faalangst en perfectionisme, projecten te groots zien, geen subdoelen maken, verveling, impulsiviteit, het niet kunnen inschatten hoeveel tijd iets gaat kosten. Een belangrijke observatie werd gedaan door een studente psychologie uit Rusland. Ze ging regelmatig wat eten of een koffie drinken en hield dan nauwgezet het gedrag van de diensters in de gaten. Zo zag ze dat deze dienster moeiteloos wisten wat er genuttigd was wanneer ze de rekening vroeg. Maar wanneer een rekening betaald was en wanneer ze dan later toch nog iets over de bestelling wou vragen, dan hadden diezelfde diensters de grootste moeite om zich nog maar het kleinste detail van de bestelling te herinneren. Dus het leek er sterk op dat met het betalen van een rekening een fictieve nota in de hersenen werd uitgewist.

Zeigarnik besloot dat bij het beginnen van een taak onze hersenen een soort taakspanning opbouwen. Die spanning blijft doorwerken tot alles netjes is afgewerkt. Dus bij uitstel blijven de niet afgewerkte taken aan je hersenen en ook aan je lichaam vreten.

De persoonlijkheidspsycholoog David Funder beschreef in zijn Realistische Nauwkeurigheidstheorie (RNT) over de perceptie van mensen. Hij stelt dat relevante informatie over de persoonlijkheid van mensen over wie we ons een oordeel willen vormen niet meteen voorhanden is. En mensen geven die ook niet zomaar vrij op dates, sollicitatiegesprekken, feestjes en dergelijke. Er is een omgeving nodig waar veel prikkels tegelijk aanwezig zijn. Bijvoorbeeld een feestje met kinderen, huisdieren, veel  aanwezigen en plagende insecten. Dan kan men zien hoe mensen zich dergelijke omstandigheden gedragen.  En die gegevens zouden betrouwbaar zijn.  Het gaat namelijk over gedrag,  niet over opvattingen

Tenslotte nog een laatste kanttekening. Persoonsgegevens zijn kostbaar. Vandaag nog vernam ik op het nieuws dat ze voor veel geld verkocht worden. En daar is moeilijk grip op te krijgen. Wat je achterlaat op de sociale media gaat over de landsgrenzen en ver buiten Europa. En al jouw gezondheidsgegevens die via zogenaamde  wearables doorgeseind worden naar je Iphone zijn natuurlijk niet veilig. Ongelooflijk wat mensen achterlaten. Gegevens over gezondheid, fitheid, motivatie,  slaap, ziektes. Men geeft toch de raad erg voorzichtig te zijn. Je weet maar nooit. Misschien is een verzekering of firma wel geïnteresseerd. Het zou een lucratieve markt zijn.

Wij passen deze inzichten toe in de aanpak van stress en burn-out. En we respecteren natuurlijk de privacy van iedereen.

Info@stressmanagement.be

L. Swinnen © Different


Zelfsabotage door cognitieve dissonantie

maart 23, 2015

OVER FOUTEN EN DE MOEITE DIE WE NIET DOEN OM ZE AF TE LEREN.

 

  1. Antonioni: Met alle moeite waarmee wij sommige van onze fouten verbergen, konden wij ze ook gemakkelijk afleren.

Cognitieve dissonantie is een spanning die ontstaat bij het besef dat wat we doen of voelen niet overeenstemt met wat we denken. We volgen onze eigen mening dus niet. We ontkennen onze eigen waarden en overtuigingen.  En soms doen we dan dingen waarvan we weten dat ze niet goed zijn. Volgens de Amerikaanse psycholoog Leon Festinger  ontstaat dan een heel onaangename toestand binnen onszelf. Want we verkeren  in een toestand van innerlijke verscheurdheid.

Festinger werd ook beroemd door zijn  theorie van sociale vergelijking. Die theorie zegt  dat vele  mensen zichzelf voornamelijk beoordelen door zichzelf met anderen te vergelijken. In de opleiding  denktechnieken zouden we dat een extern referentiekader noemen. En wanneer je je zelfbeeld laat bepalen door wat anderen van je denken, dan ben je in gevaar.

Wij zullen proberen ons gevoel en ons denken weer met elkaar in overeenstemming te brengen.

Cognitieve dissonantie is een gevoel van inconsistentie tussen wat je doet en wat je denkt. Dit veroorzaakt een onaangename innerlijke toestand.  Er zijn mensen  die dan zullen proberen hun ervaringen opnieuw te interpreteren.  Sommige mensen voelen  dan een sterke neiging om deze dissonanties te verkleinen door hun opvattingen ofwel hun  gedrag aan te passen. Met andere woorden, ze liegen dan tegen zichzelf en tegen de anderen. En dat is nefast. Want de andere mensen hebben dat wel door en zullen meewarig met het hoofd schudden. Je komt niet meer authentiek over.

Voorbeeld
Je mag lid worden van een exclusieve denktank. Dat is een hele eer. Na een paar bijeenkomsten zie je dat het gewoon een praat- en roddeltank is. Maar toch ervaar je cognitieve dissonantie. Je blijft geloven dat het een zeer wetenschappelijk gezelschap is.

Een klassiek voorbeeld:  een uil zit roerloos en heeft een muis in de gaten. Plots vliegt hij op, recht op de muis af. Maar toch was deze hem te snel af. “Ach,” zegt de uil, “Het loonde niet eens de moeite. Dit dier was te mager, vel over been.” De uil wou iets bereiken maar mislukte daarin. Hij geraakte in een toestand van cognitieve dissonantie en zocht uitvluchten om zichzelf goed te praten en goed te voelen.

Gevolgen voor werken in groepen

Medewerkers die een grote bijdrage leveren aan de werking van een groep hebben dikwijls een grote verbondenheid met de groep. Want tijd en energie steken in een groep kan een ongemakkelijk gevoel opleveren. Tenzij je denkt dat de groep ook veel te bieden heeft. En dus voel je je meer verbonden met de groep.

Waarom zouden we het zo moeilijk hebben om onze vergissingen gewoon toe te geven? Waarom verdedigen we zelfs acties, ook al weten we dat we er naast zitten. waarom stellen we ons gedrag niet bij maar  beginnen we met een proces van zelfrechtvaardiging. Dat moet ons helpen om een stevig zelfbeeld te behouden.

Waarom is het voor de meeste mensen zo moeilijk om een fout toe te geven of te bekennen dat ze zich vergist hebben? Waarom blijven ze soms tegen alle evidentie in  vasthouden aan hun opvattingen en hun manier van doen?

Zelfrechtvaardiging stelt ons in staat om spanning op te heffen en onze innerlijke rust te hervinden.
Zonder zelfrechtvaardiging zouden we gebukt gaan onder schaamte of spijt.

Maar ook de nadelen zijn duidelijk. We worden blind voor onze fouten en zullen dus niets meer bijleren.  Topmensen vertonen soms grote hebzucht, dictators onderdrukken soms  hun bevolking. Wetenschappers blijven vasthouden aan achterhaalde theorieën.  Waarom blijven sommige mensen  evidente blunders herhalen?  Juist, cognitieve dissonantie.

En de zelfrechtvaardiging garandeert hun nachtrust.  Mensen beginnen zich soms te wentelen in de slachtofferrol of bedriegen zichzelf constant.

Geen fouten maken is geen optie. Iedereen maakt wel eens fouten. Maar fouten durven toegeven en ervan leren is de kunst.

Dan hoeven we ons niet meer te vergelijken met andere mensen. Dan krijgen we vanzelf een authentiek en sterk zelfbeeld. En dan kunnen we de denktechniek van het externe referentiekader ook achter ons laten.

© Different BVBA

Dr. L. Swinnen