Het reptiel in ons

oktober 1, 2015

In feite is er niets mis met het verschijnsel stress. Korte periodes van stress hebben een positieve functie. Dan passen we ons aan aan veranderende omstandigheden. Stress is een normale, fysiologische reactie van het lichaam. Bij gevaar zorgen deze veranderingen ervoor dat je kunt vechten of vluchten of je heel stil houden. Een roofdier of een andere vijand wordt zo van antwoord gediend. Dit is een normale reactie, gestuurd door ons oerbrein. En we leren van elke bedreigende situatie, een volgende keer zijn we beter voorbereid. Was mich nicht umbringt, macht mich stärker ( Nietzsche).
Stress helpt ons efficiënt te zijn in een wereld vol met nieuwe prikkels.

Reptielen hebben een brein zo groot als een uit de kluiten gewassen walnoot. En toch overleven ze al miljoenen jaren. Die walnoot is dus blijkbaar in staat een lichaam dat in de oertijd duizenden kilo’s woog op een meesterlijke wijze te besturen. Een reptiel wordt volledig door de autonome hersenen en het instinct geleid. Een meesterlijk concept. En hun brein is de oorsprong van onze moderne hersenen. Mensen en misschien bepaalde primaten hebben een tweede en een derde laag ontwikkeld in het brein. Daar worden prikkels gewikt en gewogen, gesorteerd of opgeslagen. Sommige prikkels krijgen later nog een reactie, andere hoeven geen reactie en sommige moeten direct beantwoord worden. Die selectie gebeurt in ons moderne brein.

Er is nog een laag tussen het moderne mensenbrein en het reptielenbrein en dat heet dan het limbisch systeem. En daarin zitten de amygdala die veel van ons emotioneel leven regelen. Reptielen zonder limbisch systeem hebben geen emoties. Ze overleven gewoon en planten zich voort. Ze kijken met glazen ogen naar de wereld.

Samen met het limbisch systeem en de amygdala komt er ook nog een emotioneel en instinctief leven.
Met behulp van het mensenbrein bestaat er naast angst, agressie en woede en seksuele drift ook loyaliteit, flexibiliteit, en een vorm van gevend gedrag en positivisme. Ons mensenbrein is het antwoord op de impulsiviteit en de agressie of angst van in de oertijd. We hebben ons als mens goed aangepast. We hebben als mens het palet van gevoelens uitgebreid.

Op CT Scans zien we de menselijke hersenen die zorgen voor denken, logica en allerlei abstracte begrippen zoals algebra, driehoeksmeetkunde en dergelijke. Als dat deel van het brein niet goed werkt ontstaan allerlei problemen. En dat is wat er gebeurt bij langdurige chronische stress.

Dus korte stress waarna we recuperatietijd krijgen kan eigenlijk niet zo veel kwaad. En korte stress zet aan tot groei, verandering en vernieuwing. Maar langdurige onafgebroken stress zonder voldoende recuperatiemogelijkheid vormt wel een probleem. Dan komt agressie, angst en impulsiviteit op de voorgrond.

De moderne hersenen die typisch zijn voor mensen hebben zich gedurende onze evolutie razendsnel ontwikkeld.

Maar de omgeving is sneller veranderd en zo worden we bloot gesteld aan te veel prikkels. Door te veel prikkels zijn deze hersenen niet meer in staat controle uit te oefenen op de andere delen van de hersenen. Men zou kunnen zeggen dat in zware stormen de schipper niet meer in staat is zijn schip te besturen.

En dan nemen de reptielhersenen het roer van het schip over. Dat kan soms goed verlopen, maar er gaat veel energie verloren en deze reptielhersenen kunnen ons soms in moeilijke situaties brengen met impulsiviteit en emotionele instabiliteit.

Dit gebeurt wanneer de stress chronisch wordt. Of wanneer we niet genoeg recuperatietijd hebben. In zo’n tijd leven we nu. Alles evolueert razendsnel. Onze hersenen kunnen niet meer volgen. We geraken nooit meer echt ontspannen. En dan komen de symptomen van chronische stress, chronische vermoeidheid, burn-out en bore-out te voorschijn. Dan wordt stress een negatief fenomeen.

Meer info, zie http://www.stressmanagement.be

(c) Different BVBA

Advertenties

Stress als vriend

augustus 30, 2015

Dag allemaal,

De laatste tijd zijn er weer heel wat berichten die de nadruk leggen op de positieve kant van stress. Natuurlijk kan stress heel vervelend zijn met ziekten, burn-out en depressie tot gevolg.

Maar toch horen we ook geluiden dat de aanpak belangrijk is en het denken. Dat zou veel uitmaken.

Een inspirerende wetenschapper is de Amerikaanse Kelly McGonical die recent in de beroemde TED talk een professionele confessie deed.
KellySpeaking
Voor deze getuigenis, klik hier. 

Wij  nemen ons voor met deze gegevens rekening te houden in onze nieuwe training op http://www.stressmanagement.be

En we nemen dan ook enkele gegevens mee uit de hersenwetenschappen.

Boeiend toch.

Hopelijk tot binnenkort

Luc


Naast BORE-OUT hebben we natuurlijk ook nog kans op een BURN-OUT

juli 15, 2015

BURN-OUT

In de vorige nieuwsbrief spraken we over bore-out. Nu houden we burn-out tegen het licht.

Burn-out is een toestand van uitputting samen met mentale en emotionele ontreddering. Dat komt door het leeglopen van de energievoorraden in ons lichaam. Daardoor ontstaat een gevoel van hopeloosheid, hulpeloosheid en vooral van waardeloosheid met een laag zelfbeeld. Dit kan gepaard gaan met hoge bloeddruk, hartlijden, en uitmonden in een depressie. Het is dus goed dat we de waarschuwingstekens van burn-out kennen.

Meestal zien we een burn-out na een lange toestand van stress met weinig recuperatiemogelijkheden. We weten nu dat een beetje stress goed is voor ons, maar het mag niet te lang duren. “That which does not kill us makes us stronger.” (Friedrich Nietzsche)

Maar er is ook een ander gezegde:  “Overwork can kill (bmj). Onlangs stierf een jonge Britse dokter na vele uren overwerk met weinig slaap. Ook in ons land zien we dit soms. In Japan kent men zelfs “Karoshi”. Karoshi is dood door overwerk. Veel onderzoek is nog nodig want er zijn grote individuele verschillen en men kent alle variabelen nog niet. Maar er is zeker een interactie tussen fysieke en psychosociale oorzaken. Hoge werkbelasting met weinig recuperatiemogelijkheden en weinig autonomie verhogen de kans op ziekte en sterfte.

Te laat komen op het werk, uitstelgedrag, woedeaanvallen of angst kunnen wijzen op burn-out. In onze hersenen hebben we een klein gebied in het reptielenbrein dat al onze gevoelens registreert. Dit gebied heet de amandelkern of  amygdala. In deze kern worden al onze angsten veroorzaakt.  Dit gebied heeft geen communicatie- eigenschappen maar slaat vlug op hol. Zoals een schichtig paard bij gevaar. Eens in deze modus kunnen we enkel nog vechten ( woede), vluchten ( angst) of verstijven ( uitstellen). We hervallen in het gedrag van de prehistorische mens. En dat gedrag wordt door een burn-out uitgelokt.

Soms kan ook onbeheersbare woede ontstaan en cynisme over het gedrag en de prestaties van de medewerkers. Dergelijke woede kan gevaarlijk zijn. Zowel voor je emotionele stabiliteit als voor je hart. En voor je relaties!  Woede moet deskundig aangepakt worden.

Het frequente laatkomen of uitstellen moet een licht doen branden. Men vermijdt dan contact met collega’s of de chef. Men gaat niet meer graag naar een vergadering en zondert zich af in het bureel, als het kan met de deur – letterlijk of figuurlijk- op slot. Men isoleert zich en dat maakt alles nog erger. Want dan spreekt men met niemand over zijn klachten en mist men sociale steun. En dan is de ziekte voor vele collega’s en dierbaren een complete verrassing.

Daarnaast klagen deze mensen vaak van pijnen zoals  hoofd-, nek-, of rugpijn, en een daling van de algemene weerstand tegen infecties of kwaadaardige ziekten.

Mensen verliezen zo al hun hoop op een zinvolle job en een zinvol leven en voelen zich geïsoleerd en waardeloos. Onnuttig en onnodig. Alle illusies kwijt, niet meer geïnteresseerd in het werk. Ze zien niet meer in dat een werk niet gelijk staat met een leven. Ze denken dat ze alles verloren hebben. Zo worden ze erg negatief. Ze leren niet meer hun angsten en woede aan te pakken.

En dat kan nog erger. Naast desinteresse voor het werk komt er later ook een desinteresse voor de activiteiten buiten het werk.  Ze betrouwen niemand meer en slapen ook niet meer want ze piekeren. Gevaarlijk is dat hier ook middelengebruik kan opdagen met verslaving aan alcohol, medicatie of drugs. Of er ontstaan andere obsessies en risicovol gedrag.

Men moet alert zijn voor  deze signalen om een burn-out snel te herkennen. En praten met de chef of collega’s of hulpverleners. En letten op de thuissituatie. Daar kan je veel hulp vinden.

In een volgend artikel zullen we enkele tips aanhalen om een burn-out aan te pakken of te vermijden of om herval te vermijden.

(c) Nadruk en verspreiden verboden. Different BVBA

http://www.stressmanagement.be


Bore-out?

juli 14, 2015

‘Mijn chef wil alles zelf doen. Ik heb niets omhanden en verveel me dood op het werk. En toch kom ik ’s avonds uitgeput thuis. Ik kan alleen nog TV kijken en gaan slapen. Het leven heeft geen zin voor mij.’ Dat is een typische uitspraak voor mensen met bore-out. Ze zijn ‘onderbelast’, want ze hebben een werk dat niet voldoende afwisselend of uitdagend is. Het taboe is groot, want mensen willen niet graag als leegloper beschouwd worden.

Het verschijnsel bore-out werd zeer recent in het boek “Diagnosis Boreout” door de Zwitserse bedrijfsadviseurs Peter Werder en Philippe Rothlin beschreven. Ze zijn ‘onderbelast’, want ze hebben een werk dat niet voldoende afwisselend of uitdagend is. Het taboe is groot, want mensen willen niet graag als leegloper beschouwd worden. Op bore-out rust een nog groter taboe dan op burn-out.  En heel jammer is dat het verschijnsel in de wetenschappelijke wereld weinig of geen aandacht krijgt, terwijl het bijna even frequent is als een burn-out.

Cynisme, overdreven emotionaliteit en vervelende lichamelijke symptomen zoals hartkloppingen en spierpijn ontstaan zowel bij overbelasting als bij onderbelasting.  Vaardigheden en uitdagingen moeten in evenwicht zijn. De individuele verschillen van mensen moeten goed kunnen aangepast worden aan hun omgeving.

Deze mensen klagen vooral over die bazen die niet voldoende delegeren of enkel vervelende klussen delegeren. Wanneer een chef niet voldoende delegeert wordt de baan zinloos, vervelend en saai. Dan zien we nog enkel de vervelende aspecten van het werk. Burn-out is de tegenhanger van bore-out. Cynisme, overdreven emotionaliteit en vervelende lichamelijke symptomen zoals hartkloppingen en spierpijn ontstaan zowel bij overbelasting als bij onderbelasting. Burn-out en bore-out samen zien we in 15 % van ons bestand. Bore-out vormen daarvan 7%. Dus leidinggevenden hebben een zware verantwoordelijkheid. Vaardigheden en uitdagingen moeten in evenwicht zijn.

De oplossing voor een bore out is ook niet zo voor de hand liggend als ze in de eerste plaats lijkt. De raad geven gewoon wat sneller en passioneler te werken helpt niet. Dit is echt een simplistische manier van denken. Deze mensen moeten gaan praten met hun chef en aantonen dat ze best wat meer verantwoordelijkheid willen opnemen. Maar dat is natuurlijk moeilijk. Ze worden immers vlug voor lui aanzien. En mensen met bore-out schamen zich dan dood. Want ze zijn niet lui. Men heeft ze jaren laten wegkwijnen, zonder opleiding, afwisseling of promotie. In een soort vergeetput op het bedrijf.

Er is weinig info en nog minder cijfermateriaal beschikbaar over bore-out. Er wordt weinig onderzoek naar gedaan. Wie een bore-out heeft, hoor je op den duur ook niet meer. Wij zien ze wel, als patiënt. Terwijl de oplossing toch in een goed gesprek met de chef ligt. Want ik kom, ook nu, in de tijd van het “nieuwe werken” mensen tegen die al 20 jaar hetzelfde soort werk doen en die zich nooit hebben mogen bijscholen. Ze zijn het moe. Ze willen wel eens graag andere talenten inzetten. Werknemers hebben te weinig te doen (te weinig werk)of meer nog te weinig uitdagende werkzaamheden (het werk is niet uitdagend genoeg). Gesprekken met de chef lopen dikwijls moeizaam en stuiten op veel onbegrip.  Maar zonder goede oplossing kwijnen deze werknemers weg, apathisch en futloos. Ze voelen zich dan overbodig en nutteloos, werken enkel om te overleven zonder nog plezier aan hun werk te beleven. Dat is natuurlijk nefast voor hun zelfvertrouwen en gaat gepaard met veel angst of erger nog, met woedeaanvallen. Hun zelfbeeld is erg aangetast. Ze voelen zich bekeken en ook in privé relaties zijn ze dikwijls voorwerp van spot en pesterijen. Dikwijls spelen ze een spelletje: ze doen alsof ze erg belangrijk werk doen, ze presteren toch overuren, praten over deadlines, houden zich bezig met privé zaken op het werk of met hun privé mails en ook zij verwaarlozen hun sociale contacten en relaties. Uit schaamte.

Het is een vicieuze cirkel: ze voelt geen uitdaging in de job, dan gaan ze zich vervelen en daalt hun concentratie. Soms maken ze fouten want door hun gedaalde concentratie letten ze niet meer goed op.  Er zijn dus geen succeservaringen, enkel mislukkingen. Dan is een gesprek met de manager vlug aangewezen. Maar deze mensen zullen zich niet vlug spontaan melden. Liever melden ze zich ziek. En eerlijk gezegd, ze zijn ook erg ziek. En ze hebben helemaal geen zelfvertrouwen meer.

Een bore-out is niet iets dat vanzelf zal verdwijnen. De levenskwaliteit en jobsatisfactie zal blijven dalen. Praten en actie zijn dringend aangewezen. Mensen met een bore-out hebben een laag zelfbeeld. Daar kan aan gewerkt worden. Maar dat is niet gemakkelijk, zeker niet als de toestand al jaren aansleept. Want deze mensen durven anderen niet meer in de ogen kijken, ook hun vrienden en relaties niet. Waar moeten ze dan bevestiging halen. Daarom is praten noodzakelijk. Er bestaat weinig kennis over. Een nieuwe uitdagende job is noodzakelijk. Misschien in dezelfde organisatie. En leermogelijkheden. En waardering van de chef.

De sleutel op de deur naar verbetering is echter de chef. Hij moet meer delegeren naar de mensen met beginnende bore-out. Om dat te kunnen moet de chef veel kennen   over stress, burn-out en bore-out.  Hij moet deze ziektebeelden kennen om de juiste beslissingen te nemen. Zeker omdat mensen met een bore-out dezelfde symptomen vertonen als werknemers met een burn-out.

Voor een chef is het dus niet altijd voor de hand liggend om uit te maken of het om een bore-out of een burn-out gaat. Niet elke medewerker die ’s morgens vroeg op het werk verschijnt en ’s avonds overwerk doet of werk mee naar huis neemt, is gemotiveerd. Het kan ook een strategie zijn om bore-out te verbergen.

Bore-out mag niet verward worden met luiheid, want een bore-out is een proces van jaren, bij de meest gemotiveerde mensen. Tot ze kraken.

RISICO OP BORE-OUT

Om te weten of je risico loopt op een bore-out, kun je de onderstaande vragen beantwoorden. Ze zijn opgesteld naar een idee van Rothlin en Werder. Beantwoord elke vraag met ja of nee. Wanneer je op meer dan acht vragen ‘ja’ geantwoord hebt, is er een verhoogd risico op bore-out.

  • Hou je je ook bezig met zaken voor je privéleven tijdens de werkuren?
  • Doe je veel routineklussen op het werk?
  • Vind je je job eentonig?
  • Wek je dikwijls de indruk druk bezig te zijn terwijl dat helemaal zo niet is?
  • Denk je er niet aan je werk aan je vrienden aan te raden?
  • Wil je een andere job?
  • Werk je enkel voor je salaris?
  • Verstuur je e-mails of sms’jes naar je vrienden en kennissen tijdens de werkuren?
  • Heb je slechte collega’s?
  • Heb je een zee van tijd over om meer werk te doen?
  • Is jouw inbreng en zijn jouw ideeën van geen belang op je werk?
  • Telt alleen de mening van de chef?
  • Verveel je je soms op het werk?


 (c) Different BVBa

http://www.stressmanagement.be


Sociale Steun

december 8, 2014

Uiteindelijk zullen we ons de woorden van onze vijanden niet herinneren, maar het zwijgen van onze vrienden.” M.L. King
Een sterk sociaal netwerk kan je helpen bij zware en chronische stress en bij aanhoudende ziekte zoals een burn-out.

Een goed sociaal netwerk is opgebouwd door vrienden, familieleden en collega’s. Goede relaties op het werk kunnen zeer belangrijk zijn voor een goed sociaal netwerk. Daarom is de sociale isolatie en inhibitie die dikwijls gepaard gaan met een burn-out zo nefast.

Sociale netwerken bouw je op tijdens gezonde periodes waar er weinig stress is. Het moet allemaal niet erg geformaliseerd zijn. Een telefoon, een positieve ingesteldheid, eens samen wat eten of koffie drinken doet wonderen. Maar je moet goed kunnen luisteren, soms eens hulp bieden, de anderen waarderen en appreciëren. Meningen mogen verschillen, maar je moet respect kunnen opbrengen voor de mening van een ander. Gelijk krijgen is niet hetzelfde als gelukkig zijn. En wat ook wel goed om weten is: je kunt wel duizenden “likes” hebben in de sociale media, maar echte vrienden zijn dun gezaaid.
Volgende dingen zul je nooit tegen komen met goede vrienden:
1. Echte vrienden roddelen niet. Ze verspreiden nooit feiten die tot je privé leven behoren.
2. In je sociaal netwerk valt men mekaar nooit persoonlijk aan. Er wordt gepraat en geluisterd en men richt zich op de overeenkomsten, niet op de verschillen tussen elkaar.
3. Je komt er geen zinloze conflicten tegen. Een echte ruzie is een lose-lose communicatie. Alle partijen verliezen.  Wees dus altijd respectvol en ga enkel win-win relaties aan.
4. Je kan er veilig praten en je wordt er niet onderbroken.
5. Echte vrienden steunen je en moedigen je aan om je doelen te bereiken.
6. Er worden geen oude koeien uit de gracht gehaald. Het verleden is voorbij, de toekomst moet nog komen. Echte vrienden richten zich op het hier en nu.  En men is niet jaloers op je succes.
9. Echte vrienden oordelen niet of proberen je niet te veranderen.  Niemand is perfect. Bij echte vrienden mag je ook echt en authentiek zijn. Je bent misschien niet perfect, maar dat hoeft ook niet bij echte vrienden.
10. Echte vrienden hebben een lange termijn visie. Ze zijn bereid je doorheen moeilijke periodes te helpen en blijven je steunen als het lastig wordt.


I did not have sex with that woman (Clinton)

september 1, 2009

We krijgen het al vlug te horen in ons leven: liegen kan niet. We kunnen en mogen nooit oneerlijk zijn. We moeten mekaar altijd en overal kunnen vertrouwen.
Robert Feldman is de meest vooraanstaande autoriteit ter wereld over misleiding en liegen. Zijn baanbrekende werk is verrassend en ontnuchterend. Liegen zou bij onze sociale vaardigheden horen. En we liegen er op los. Van het leugentje om bestwil tot keihard fabuleren. Meestal uit angst en lafheid, soms uit kwaad opzet. We liegen over ons inkomen, over onze gezondheid, de file als oorzaak van het te laat komen. We liegen in vriendschappen en relaties, we bedriegen en verraden soms onze dierbaarste mensen. Vooral over ons en het uiterlijk van anderen, over ons gewicht, ons alcoholgebruik, onze financiële toestand. We willen politiek correct oordelen,en dat is dikwijls liegen. Want wat is politiek correct? Mensen controleren de mails en sms’en van hun partner. Soms zijn we één mail verwijderd van een scheiding. 

Lees meer


Office Stress

september 4, 2008