Het reptiel in ons

oktober 1, 2015

In feite is er niets mis met het verschijnsel stress. Korte periodes van stress hebben een positieve functie. Dan passen we ons aan aan veranderende omstandigheden. Stress is een normale, fysiologische reactie van het lichaam. Bij gevaar zorgen deze veranderingen ervoor dat je kunt vechten of vluchten of je heel stil houden. Een roofdier of een andere vijand wordt zo van antwoord gediend. Dit is een normale reactie, gestuurd door ons oerbrein. En we leren van elke bedreigende situatie, een volgende keer zijn we beter voorbereid. Was mich nicht umbringt, macht mich stärker ( Nietzsche).
Stress helpt ons efficiënt te zijn in een wereld vol met nieuwe prikkels.

Reptielen hebben een brein zo groot als een uit de kluiten gewassen walnoot. En toch overleven ze al miljoenen jaren. Die walnoot is dus blijkbaar in staat een lichaam dat in de oertijd duizenden kilo’s woog op een meesterlijke wijze te besturen. Een reptiel wordt volledig door de autonome hersenen en het instinct geleid. Een meesterlijk concept. En hun brein is de oorsprong van onze moderne hersenen. Mensen en misschien bepaalde primaten hebben een tweede en een derde laag ontwikkeld in het brein. Daar worden prikkels gewikt en gewogen, gesorteerd of opgeslagen. Sommige prikkels krijgen later nog een reactie, andere hoeven geen reactie en sommige moeten direct beantwoord worden. Die selectie gebeurt in ons moderne brein.

Er is nog een laag tussen het moderne mensenbrein en het reptielenbrein en dat heet dan het limbisch systeem. En daarin zitten de amygdala die veel van ons emotioneel leven regelen. Reptielen zonder limbisch systeem hebben geen emoties. Ze overleven gewoon en planten zich voort. Ze kijken met glazen ogen naar de wereld.

Samen met het limbisch systeem en de amygdala komt er ook nog een emotioneel en instinctief leven.
Met behulp van het mensenbrein bestaat er naast angst, agressie en woede en seksuele drift ook loyaliteit, flexibiliteit, en een vorm van gevend gedrag en positivisme. Ons mensenbrein is het antwoord op de impulsiviteit en de agressie of angst van in de oertijd. We hebben ons als mens goed aangepast. We hebben als mens het palet van gevoelens uitgebreid.

Op CT Scans zien we de menselijke hersenen die zorgen voor denken, logica en allerlei abstracte begrippen zoals algebra, driehoeksmeetkunde en dergelijke. Als dat deel van het brein niet goed werkt ontstaan allerlei problemen. En dat is wat er gebeurt bij langdurige chronische stress.

Dus korte stress waarna we recuperatietijd krijgen kan eigenlijk niet zo veel kwaad. En korte stress zet aan tot groei, verandering en vernieuwing. Maar langdurige onafgebroken stress zonder voldoende recuperatiemogelijkheid vormt wel een probleem. Dan komt agressie, angst en impulsiviteit op de voorgrond.

De moderne hersenen die typisch zijn voor mensen hebben zich gedurende onze evolutie razendsnel ontwikkeld.

Maar de omgeving is sneller veranderd en zo worden we bloot gesteld aan te veel prikkels. Door te veel prikkels zijn deze hersenen niet meer in staat controle uit te oefenen op de andere delen van de hersenen. Men zou kunnen zeggen dat in zware stormen de schipper niet meer in staat is zijn schip te besturen.

En dan nemen de reptielhersenen het roer van het schip over. Dat kan soms goed verlopen, maar er gaat veel energie verloren en deze reptielhersenen kunnen ons soms in moeilijke situaties brengen met impulsiviteit en emotionele instabiliteit.

Dit gebeurt wanneer de stress chronisch wordt. Of wanneer we niet genoeg recuperatietijd hebben. In zo’n tijd leven we nu. Alles evolueert razendsnel. Onze hersenen kunnen niet meer volgen. We geraken nooit meer echt ontspannen. En dan komen de symptomen van chronische stress, chronische vermoeidheid, burn-out en bore-out te voorschijn. Dan wordt stress een negatief fenomeen.

Meer info, zie http://www.stressmanagement.be

(c) Different BVBA

Advertenties

De kosten van stress

september 4, 2009

Wat kost stress?

Stress heeft een belangrijke impact op het organisatiegebeuren. Stressklachten kunnen leiden tot sociale conflicten in de onderneming. Stress is niet alleen belangrijk vanuit het oogpunt van het individu als werknemer of vanuit de organisatie, het is ook een algemeen maatschappelijk vraagstuk. Een wet moet de risico-analyse in  bedrijven bevorderen. Deze risico-analyse omvat  ook de stressproblematiek en de mentale belasting. Een doelgerichte aanpak en preventie wordt gestimuleerd.
De kost van stress kan enorm oplopen voor de bedrijven. Men merkt ook op dat moderne en flexibele bedrijven behoefte hebben aan de meer sensibele en stressgevoelige medewerkers omwille van hun meerwaarde in welbepaalde situaties. Er ontstaat dan behoefte om aan technieken om deze stressgevoelige medewerkers beter te leren omgaan met spanningen.
In een aantal gevallen leidt stress tot vrij langdurige ziekte en absenteïsme. De betrokkene zelf torst hier in eerste instantie de zwaarste lasten in de vorm van menselijk leed, loonderving en medische kosten. Onzekerheid over de toekomst en het moeilijk hanteerbare klachtenpatroon van de gestresseerde met angst, slapeloosheid en soms zelfs depressie wegen ongetwijfeld ook op de gezinsleden. Stress verbergt zich dikwijls in een onherkenbaar klachtenpatroon en gaat sluipend te werk over een periode van jaren. Klachten zoals rugpijn, hartkloppingen, vergeetachtigheid, interesseverlies of slaapstoornissen kunnen gewoon betekenen dat een persoon onder stress staat.
 
Stress bezwaart echter ook de bedrijven. Behalve organisatorische problemen te wijten aan absenteïsme, zijn er directe financiële kosten, zoals de tegemoetkoming in het gewaarborgd loon en gebrek aan efficiëntie en disfunctioneren van de gestresseerde. Doordat gestresseerde werknemers ondermaats renderen zijn bedrijven verplicht een dure overcapaciteit te onderhouden en meer personen in dienst te nemen. Werknemers die onder stress bezwijken zijn slechts het topje van de ijsberg van het productiviteitsverlies. Ze vormen al lang een belangrijke kost vooraleer ze ziek worden. Dit laatste fenomeen noemt men presenteïsme.

Tenslotte draagt ook de gemeenschap bij in de kosten van stress in de vorm van uitkeringen en uitgaven voor gezondheidszorgen.

In Nederland verdubbelde in 20 jaar tijd de verzuimduur wegens psychische ziekten en stress van gemiddeld anderhalve maand tot ruim twee en een halve maand (Schröer, 1993). De gegevens suggereren dat er niet zozeer een toename is van het aantal gevallen van overspanning, maar wel een verlenging van de duur van de aandoening, een langere behandelingsduur en een afname van de kans op reïntegratie in de werkomgeving.

 Voor België ontbreekt het meest rudimentaire cijfermateriaal. We deden een raming van de kostprijs van het absenteïsme ten gevolge van stress. Afgezien van het gewaarborgd loon wordt deze kost geraamd 1 miljard euro per jaar (Swinnen, Moors en Govaert, Stress en Absenteïsme, 1994).

 

 

Rang

 Stoornis  

%

         (1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

(7)

(8)

(9)

(10)

(11)

(12)

(13)

(14)

(15)

(16

 

 Stoornissen van het bewegingsapparaatOngevallenInfectieziektenStress

Gynaecologie en urologie

Heelkundig ingrijpen

Psychiatrische aandoeningen

Ziekten van hart en bloedvaten

Ziekten van het spijsverteringsapparaat

Kanker

Neurologische afwijkingen

Ziekten van de ademhalingswegen

Verslavingsproblemen

Hormonale stoornissen

Afwijkingen van de zintuigen

Huidziekten

        27,58

27,58

16,95

15,56

10,31

  6,64

 6,56

 5,23

 3,36

 3,28

 1,95

 1,80

 1,41

 1,33

 1.25

 0,39

 0,39

 

Tabel : De procentuele verdeling van de diagnosecategorieën die oorzaak zijn van langdurige werkonbekwaamheid bij een steekproef van 1280 patiënten

De stoornissen van het bewegingsapparaat vormen de belangrijkste oorzaak van het ziekteverzuim (27,58 %). Die categorie omvat reumatische aandoeningen, artrose, jicht, discushernia, mechanische klachten van de wervelzuil, nek- en lage rugpijn. Bij de diagnose van lage rugpijn is het moeilijk een onderscheid te maken tussen rugpijn veroorzaakt door echte fysieke afwijkingen en meer functionele hinder veroorzaakt door spanning en stress. Wij hebben echter bij twijfel steeds weer het strengste criterium gehanteerd en die gevallen ondergebracht bij de categorie rugklachten.

De tweede belangrijkste oorzaak zijn de ongevallen (16,95 %): werkongevallen, verkeersongevallen, privé-ongevallen, sportongevallen…

Verslavingsproblemen maken 1,33 % van de gevallen uit. Het gaat om alcohol, drugs en medicatie.

 
De ander diagnosecategorieën vergen minder toelichting. Het zijn infectie-ziekten (11,56%),  gynaecologie en urologie (6,64 %), heelkundige ingrepen (6,56 %), ziekten van hart en bloedvaten (3,36 %), ziekten van het spijsverteringsapparaat (3,28 %), kanker (1,95 %), neurologische afwijkingen (bv. epilepsie) (1,8 %), ziekten van de ademhalingswegen (1,41 %), hormonale stoornissen (1,25 %), afwijkingen van de zintuigen (0,39 %) en huidziekten (0,39%).

Onder psychiatrische aandoeningen (5,23 %) rangschikken we aandoeningen als schizofrenie, manisch-depressieve psychose, endogene depressie.

De zuivere stresscategorie (15,31 %) komt op de vierde plaats als oorzaak van arbeidsongeschiktheid.
We noemen ze de “zuivere stressgevallen” omdat er geen andere structurele stoornissen gevonden konden worden. We hebben ons in deze studie vooral op die zuivere stress toegespitst om zeker de getallen niet te overdrijven.
Het is dus zonder meer duidelijk dat psychosomatische stressklachten een belangrijk probleem zijn en veel lijden veroorzaken.

Wij weten dat stress vaak in nog veel andere ziektebeelden ( maagzweer, astma, migraine) een rol speelt, doch wij hebben ze niet tot de stressgroep gerekend. Naast de zuivere stress moeten we aannemen dat stress ook nog  serieus meespeelt in 25% andere aandoeningen. Globaal genomen dus in 1/3 van de ziektegevallen.
In België zijn geen verdere statistieken bekend. De kostprijs van die stress moet alleen al wat de vergoedingen voor arbeidsongeschiktheid betreft, meer dan 11 miljard per jaar belopen enkel voor de zuivere stress. Wanneer we ook mengvormen meenemen in de raming, moet dit getal oplopen tot meer dan 1 miljard euro per jaar.
Dit getal geeft enkel de kost weer van vergoedingen wegens ziekten die meer dan een maand duren. Het gewaarborgd loon dat door de werkgever betaald wordt is niet inbegrepen. We hebben geen getallen over de kost van de gezondheidszorgen en de medicijnen ten gevolge van stress.

Als stress tot die vrij zware klachten leidt, verloopt het herstel erg traag. Gemiddeld kunnen de betrokkenen pas na 100 kalenderdagen opnieuw gaan werken.

 Gestresseerde medewerkers verliezen hun motivatie om te werken. Men schat op basis van onderzoek in 2006, voor Nederland, dat dit 15 miljard euro per jaar kost aan de bedrijfswereld. Dit heeft te maken met absenteïsme ten gevolge van stress, presenteïsme en stress op het werk. Presenteïsme betekent dat men aanwezig is op het werk maar niet gemotiveerd en in flow ten gevolge van stress. Daardoor is men niet efficiënt.

Onderzoek in Nederland in 2004-2006 toont aan dat:  

• Een organisatie met honderd medewerkers, met 25% presenteïsme, heeft minimaal 2,5 miljoen euro per jaar schade (NRC).

• 60 tot 80% van alle ziekteverzuim heeft niets te maken met ziekte, maar met demotivatie, gebrek aan plezier en engagement, met andere woorden met stress, burn-out en bore-out (NRC).

• Medewerkers geven aan dat 10 tot 15% van hun capaciteit onbenut blijft (NRC). Ze besteden veel tijd aan roddelen met collega’s, koffie drinken, ruzie maken…Met andere woorden, een aantal zijn op weg naar  bore-out. Hier moet de medewerker leren communiceren met de chef, maar dit is zeer moeilijk. Kan men zeggen dat men zich verveelt zonder zijn job te riskeren? En de chef moet op zijn beurt deze mensen leren herkennen, meer verantwoordelijkheid geven, meer delegeren en zo weinig mogelijk routineklussen laten opknappen. Met andere woorden, iedereen moet zijn capaciteiten optimaal kunnen benutten. Men mag mensen niet overbelasten, maar ook niet onderbelasten. De return zal groot zijn als men dit goed in de gaten houdt.

• De maatschappelijke kosten veroorzaakt door stress en over of onderbelasting, worden op 4,7 miljard euro per jaar geschat.

• De kosten van ziekteverzuim door stress lopen op tot op 3 tot 6 miljard euro (PWnet);

• Presenteïsme  kost Nederland ongeveer 7 miljard euro per jaar (SHL);

• Een manager heeft 30% van zijn kostbare  tijd nodig voor het oplossen van conflicten op het werk.

•  Pesten op het werk en geweld zou tot 100 000 ziektemeldingen veroorzaken per jaar.

• 10% van alle functioneringsgesprekken gaan over stress en conflicten op het werk

 

Copyright Different BVBA


Kun je alleen zijn?

september 3, 2009

De meeste mensen kunnen niet alleen zijn en wanneer de toestand lang aanhoudt beginnen ze zich als zonderling te gedragen.

We onderscheiden verschillende behoeften:

– de solist. Dit is iemand die moeilijk anderen vertrouwt en zich dus gemakkelijk afzondert. Deze mensen kunnen 
  ook niet alleen zijn maar hebben in elk geval veel tijd nodig voor zichzelf. Tijd en ruimte. En ze houden ook niet
  van teveel commitment. Dus vraag hen dat dan ook niet of ze haken af. Ze betrouwen dat niet. Op verlof, plan
  tijd die ze alleen kunnen doorbrengen en bezoek eens een museum of andere bezienswaardigheid alleen. 
  Wanneer je samen in de wagen rijdt, praat niet altijd en zet de radio niet te luid. Oefen geen druk uit en hou er
  rekening mee dat een gewone vraag door deze mensen als een soort pushen kan worden beschouwd. Wijs
  erop dat ze in stilte een boek kunnen lezen of de dingen overdenken, ook als je erbij bent. Deze mensen zijn
   vaak eenzaam en voelen dat wel als een gemis aan. Je moet ze goed kennen om er mee om te gaan.

– de sexist. Deze naam wordt gegeven aan mensen die graag een één op één contact hebben. Ze hebben veel
  oogcontact en raken je wel eens aan. Maar wanneer je aandacht eens naar iemand anders gaat, dan voelen ze
  zich verstoten en ongelukkig. Ze zijn zeer loyaal aan hun partner, een leven lang. Hij of zij heeft veel intimiteit
  nodig en heeft enkele trouwe vrienden. Andere mensen zijn wel belangrijk, maar ook tijd en ruimte voor henzelf.

–  de teamoverlever. Dit is iemand die zoveel mogelijk in grote groepen wil leven. Samen zijn we sterk, denkt hij of
   zij. Deze mensen hebben vele vrienden. En ze houden van netwerken. Hier zijn andere mensen van    
    levensbelang. Veel mensen.

Ik heb al relaties weten kapot gaan tussen een solist en een teamoverlever. Ze begrijpen mekaar niet. Je moet je proberen trainen in alleen zijn. Dan kan je met iedereen omgaan en je goed voelen. Dan kan je je openstellen. Dan kan je contact hebben met iedereen. Dus ken jezelf. Ik zie veel relaties breken omdat  het inzicht in deze drie types er niet is. Je kunt toch niet je hele leven treuren.

Meer weten? Klik hier.