Het reptiel in ons

oktober 1, 2015

In feite is er niets mis met het verschijnsel stress. Korte periodes van stress hebben een positieve functie. Dan passen we ons aan aan veranderende omstandigheden. Stress is een normale, fysiologische reactie van het lichaam. Bij gevaar zorgen deze veranderingen ervoor dat je kunt vechten of vluchten of je heel stil houden. Een roofdier of een andere vijand wordt zo van antwoord gediend. Dit is een normale reactie, gestuurd door ons oerbrein. En we leren van elke bedreigende situatie, een volgende keer zijn we beter voorbereid. Was mich nicht umbringt, macht mich stärker ( Nietzsche).
Stress helpt ons efficiënt te zijn in een wereld vol met nieuwe prikkels.

Reptielen hebben een brein zo groot als een uit de kluiten gewassen walnoot. En toch overleven ze al miljoenen jaren. Die walnoot is dus blijkbaar in staat een lichaam dat in de oertijd duizenden kilo’s woog op een meesterlijke wijze te besturen. Een reptiel wordt volledig door de autonome hersenen en het instinct geleid. Een meesterlijk concept. En hun brein is de oorsprong van onze moderne hersenen. Mensen en misschien bepaalde primaten hebben een tweede en een derde laag ontwikkeld in het brein. Daar worden prikkels gewikt en gewogen, gesorteerd of opgeslagen. Sommige prikkels krijgen later nog een reactie, andere hoeven geen reactie en sommige moeten direct beantwoord worden. Die selectie gebeurt in ons moderne brein.

Er is nog een laag tussen het moderne mensenbrein en het reptielenbrein en dat heet dan het limbisch systeem. En daarin zitten de amygdala die veel van ons emotioneel leven regelen. Reptielen zonder limbisch systeem hebben geen emoties. Ze overleven gewoon en planten zich voort. Ze kijken met glazen ogen naar de wereld.

Samen met het limbisch systeem en de amygdala komt er ook nog een emotioneel en instinctief leven.
Met behulp van het mensenbrein bestaat er naast angst, agressie en woede en seksuele drift ook loyaliteit, flexibiliteit, en een vorm van gevend gedrag en positivisme. Ons mensenbrein is het antwoord op de impulsiviteit en de agressie of angst van in de oertijd. We hebben ons als mens goed aangepast. We hebben als mens het palet van gevoelens uitgebreid.

Op CT Scans zien we de menselijke hersenen die zorgen voor denken, logica en allerlei abstracte begrippen zoals algebra, driehoeksmeetkunde en dergelijke. Als dat deel van het brein niet goed werkt ontstaan allerlei problemen. En dat is wat er gebeurt bij langdurige chronische stress.

Dus korte stress waarna we recuperatietijd krijgen kan eigenlijk niet zo veel kwaad. En korte stress zet aan tot groei, verandering en vernieuwing. Maar langdurige onafgebroken stress zonder voldoende recuperatiemogelijkheid vormt wel een probleem. Dan komt agressie, angst en impulsiviteit op de voorgrond.

De moderne hersenen die typisch zijn voor mensen hebben zich gedurende onze evolutie razendsnel ontwikkeld.

Maar de omgeving is sneller veranderd en zo worden we bloot gesteld aan te veel prikkels. Door te veel prikkels zijn deze hersenen niet meer in staat controle uit te oefenen op de andere delen van de hersenen. Men zou kunnen zeggen dat in zware stormen de schipper niet meer in staat is zijn schip te besturen.

En dan nemen de reptielhersenen het roer van het schip over. Dat kan soms goed verlopen, maar er gaat veel energie verloren en deze reptielhersenen kunnen ons soms in moeilijke situaties brengen met impulsiviteit en emotionele instabiliteit.

Dit gebeurt wanneer de stress chronisch wordt. Of wanneer we niet genoeg recuperatietijd hebben. In zo’n tijd leven we nu. Alles evolueert razendsnel. Onze hersenen kunnen niet meer volgen. We geraken nooit meer echt ontspannen. En dan komen de symptomen van chronische stress, chronische vermoeidheid, burn-out en bore-out te voorschijn. Dan wordt stress een negatief fenomeen.

Meer info, zie http://www.stressmanagement.be

(c) Different BVBA

Advertenties

Stress als vriend

augustus 30, 2015

Dag allemaal,

De laatste tijd zijn er weer heel wat berichten die de nadruk leggen op de positieve kant van stress. Natuurlijk kan stress heel vervelend zijn met ziekten, burn-out en depressie tot gevolg.

Maar toch horen we ook geluiden dat de aanpak belangrijk is en het denken. Dat zou veel uitmaken.

Een inspirerende wetenschapper is de Amerikaanse Kelly McGonical die recent in de beroemde TED talk een professionele confessie deed.
KellySpeaking
Voor deze getuigenis, klik hier. 

Wij  nemen ons voor met deze gegevens rekening te houden in onze nieuwe training op http://www.stressmanagement.be

En we nemen dan ook enkele gegevens mee uit de hersenwetenschappen.

Boeiend toch.

Hopelijk tot binnenkort

Luc


De subjectiviteit van de ervaring

augustus 30, 2015

Het Rashomon-effect betekent dat waarnemingen altijd subjectief zijn. Je ziet en hoort en je bent overtuigd van wat je gelooft. Het effect houdt in dat wanneer men verschillende getuigen van dezelfde gebeurtenis laat navertellen wat ze hebben gezien, ze vaak behoorlijk verschillende – maar tevens even aannemelijke – verhalen vertellen. En zo ontstaan ruzies, onoplosbare conflicten en haat. Want iedereen raakt overtuigd van zijn grote gelijk. Je moet al goed weten hoe ons brein functioneert om authentiek en met respect naar andere meningen te kunnen luisteren.

Inde film Rashomon van de Japanse regisseur Akira Kurosawa, vertellen vier getuigen van een misdaad elk hun eigen versie van de verschrikkelijke daad. Alle versies spreken mekaar tegen.

Waarnemingen zijn subjectief. We zien niet alle details en we onthouden niet alles. Dus verschillende getuigen van een gebeurtenis vertellen dikwijls een totaal ander verhaal. Men weet niet weer wie te geloven. En men kan ze ook allemaal geloven want ze zijn meestal allemaal integer.

In een assisenproces worden de gezworenen geconfronteerd met verschillende versies van een misdaad die door verschillende getuigen worden verteld. Meestal blijft alleen de laatste versie hangen. Daar komt het voor advocaten dan op aan, de laatste getuige te mogen oproepen. Aan de andere versies beginnen de juryleden dan te twijfelen. Men is geneigd alleen de laatste versie voor waar aan te nemen, ook al zijn de andere versies perfect geloofwaardig.

Het Rashomon effect lijkt sterk op het Zeigarnik effect. We weten dat veel mensen echt wel treuzelen in hun leven. En ze schuiven belangrijke zaken voor hen uit. We weten nu ook dat de reden hiervoor kan zijn: faalangst en perfectionisme, projecten te groots zien, geen subdoelen maken, verveling, impulsiviteit, het niet kunnen inschatten hoeveel tijd iets gaat kosten. Een belangrijke observatie werd gedaan door een studente psychologie uit Rusland. Ze ging regelmatig wat eten of een koffie drinken en hield dan nauwgezet het gedrag van de diensters in de gaten. Zo zag ze dat deze dienster moeiteloos wisten wat er genuttigd was wanneer ze de rekening vroeg. Maar wanneer een rekening betaald was en wanneer ze dan later toch nog iets over de bestelling wou vragen, dan hadden diezelfde diensters de grootste moeite om zich nog maar het kleinste detail van de bestelling te herinneren. Dus het leek er sterk op dat met het betalen van een rekening een fictieve nota in de hersenen werd uitgewist.

Zeigarnik besloot dat bij het beginnen van een taak onze hersenen een soort taakspanning opbouwen. Die spanning blijft doorwerken tot alles netjes is afgewerkt. Dus bij uitstel blijven de niet afgewerkte taken aan je hersenen en ook aan je lichaam vreten.

De persoonlijkheidspsycholoog David Funder beschreef in zijn Realistische Nauwkeurigheidstheorie (RNT) over de perceptie van mensen. Hij stelt dat relevante informatie over de persoonlijkheid van mensen over wie we ons een oordeel willen vormen niet meteen voorhanden is. En mensen geven die ook niet zomaar vrij op dates, sollicitatiegesprekken, feestjes en dergelijke. Er is een omgeving nodig waar veel prikkels tegelijk aanwezig zijn. Bijvoorbeeld een feestje met kinderen, huisdieren, veel  aanwezigen en plagende insecten. Dan kan men zien hoe mensen zich dergelijke omstandigheden gedragen.  En die gegevens zouden betrouwbaar zijn.  Het gaat namelijk over gedrag,  niet over opvattingen

Tenslotte nog een laatste kanttekening. Persoonsgegevens zijn kostbaar. Vandaag nog vernam ik op het nieuws dat ze voor veel geld verkocht worden. En daar is moeilijk grip op te krijgen. Wat je achterlaat op de sociale media gaat over de landsgrenzen en ver buiten Europa. En al jouw gezondheidsgegevens die via zogenaamde  wearables doorgeseind worden naar je Iphone zijn natuurlijk niet veilig. Ongelooflijk wat mensen achterlaten. Gegevens over gezondheid, fitheid, motivatie,  slaap, ziektes. Men geeft toch de raad erg voorzichtig te zijn. Je weet maar nooit. Misschien is een verzekering of firma wel geïnteresseerd. Het zou een lucratieve markt zijn.

Wij passen deze inzichten toe in de aanpak van stress en burn-out. En we respecteren natuurlijk de privacy van iedereen.

Info@stressmanagement.be

L. Swinnen © Different


Sociale Steun

december 8, 2014

Uiteindelijk zullen we ons de woorden van onze vijanden niet herinneren, maar het zwijgen van onze vrienden.” M.L. King
Een sterk sociaal netwerk kan je helpen bij zware en chronische stress en bij aanhoudende ziekte zoals een burn-out.

Een goed sociaal netwerk is opgebouwd door vrienden, familieleden en collega’s. Goede relaties op het werk kunnen zeer belangrijk zijn voor een goed sociaal netwerk. Daarom is de sociale isolatie en inhibitie die dikwijls gepaard gaan met een burn-out zo nefast.

Sociale netwerken bouw je op tijdens gezonde periodes waar er weinig stress is. Het moet allemaal niet erg geformaliseerd zijn. Een telefoon, een positieve ingesteldheid, eens samen wat eten of koffie drinken doet wonderen. Maar je moet goed kunnen luisteren, soms eens hulp bieden, de anderen waarderen en appreciëren. Meningen mogen verschillen, maar je moet respect kunnen opbrengen voor de mening van een ander. Gelijk krijgen is niet hetzelfde als gelukkig zijn. En wat ook wel goed om weten is: je kunt wel duizenden “likes” hebben in de sociale media, maar echte vrienden zijn dun gezaaid.
Volgende dingen zul je nooit tegen komen met goede vrienden:
1. Echte vrienden roddelen niet. Ze verspreiden nooit feiten die tot je privé leven behoren.
2. In je sociaal netwerk valt men mekaar nooit persoonlijk aan. Er wordt gepraat en geluisterd en men richt zich op de overeenkomsten, niet op de verschillen tussen elkaar.
3. Je komt er geen zinloze conflicten tegen. Een echte ruzie is een lose-lose communicatie. Alle partijen verliezen.  Wees dus altijd respectvol en ga enkel win-win relaties aan.
4. Je kan er veilig praten en je wordt er niet onderbroken.
5. Echte vrienden steunen je en moedigen je aan om je doelen te bereiken.
6. Er worden geen oude koeien uit de gracht gehaald. Het verleden is voorbij, de toekomst moet nog komen. Echte vrienden richten zich op het hier en nu.  En men is niet jaloers op je succes.
9. Echte vrienden oordelen niet of proberen je niet te veranderen.  Niemand is perfect. Bij echte vrienden mag je ook echt en authentiek zijn. Je bent misschien niet perfect, maar dat hoeft ook niet bij echte vrienden.
10. Echte vrienden hebben een lange termijn visie. Ze zijn bereid je doorheen moeilijke periodes te helpen en blijven je steunen als het lastig wordt.


De grote stressenquête op TV één bij ” Ook getest op mensen” ism met Marcel Vanthilt

november 27, 2014

Op TV één was er een grote enquête over stress en burn-out in “Ook getest op mensen” bij Marcel Vanthilt. De vragenlijst was gevalideerd en werd ingevuld door meer dan 70 000 Vlamingen.

Acht op de tien Vlamingen ervaart stress op het werk en één op acht heeft een risico op burn-out.  Slechts één op de vijf deelnemers zit in de veilige groene zone.

Burn-out bestaat uit extreme vermoeidheid, een cynische afstandelijke houding ten opzichte van werk en collega’s en een ongeloof in eigen talenten.

Sociaal leven als buffer

De deelnemers kregen vragen  als ‘Ik ontdek steeds weer nieuwe en interessante kanten aan mijn werk’, ‘Ik kan me geen ander beroep voorstellen’ of ‘Na mijn werk voel ik me nog fit voor mijn vrijetijdsbesteding’. Vooral die laatste stelling meet de mentale en fysieke fitheid na het werk.

‘Een burn-out is een energieziekte.  En dat is juist het probleem. Je  leven naast je werk is net een buffer tegen stress. Wie daar geen energie meer voor heeft, krijgt vlugger een burn-out.

In totaal deden maar liefst 76.000 Vlamingen mee aan de enquête, en de resultaten waren werkelijk onthutsend. Maar de eindresultaten  met kleurcodes waren sprekend:  15%, of één op de zeven Vlamingen, zit in de rode zone en stevent af op een burn-out. Nog eens 68% van alle deelnemers blijkt niet helemaal ervaart regelmatig spanning op het werk en kreeg een oranje code. Hier moet toch ook actie ondernomen worden, wat op lange termijn  kan dit leiden tot een burn-out. Dus slechts 17%, of niet eens één op de vijf Vlamingen verklaarde geen stress te ervaren.

Praat erover, blijf er niet mee lopen, consulteer de huisarts, zeker de groep in de rode zone. Wees geen perfectionist, zorg voor jezelf en probeer geen bergen werk te verzetten in een keer.